هزینه هوشمند سازی

وای-فای و بلوتوث در تلاش برای ورود به حوزه خانه های هوشمند هستند

ZigBee و Z-Wave نام ۲ استاندارد در زمینه ساخت خانه های هوشمند است که بستر مورد نیاز برای ارتباط بین ابزارهای خانگی هوشمند با یکدیگر را فراهم آورده اند. اگر نام این دو استاندارد ارتباطی به گوش شما نرسیده تعجبی ندارد، اما بدون تردید با ۲ رقیب دیگری که به تازگی پا به این عرصه گذاشته اند یعنی وای-فای و بلوتوث آشنا هستید.

با تولید هرچه بیشتر ابزارهای هوشمند خانگی، این دو استاندارد ارتباطی قدیمی نیز نیاز به تغییر را احساس کرده و از برنامه های خود برای فراهم آوردن بستر لازم در این زمینه پرده برداشته اند.

وای-فای برای این منظور قصد دارد یک نسخه با مصرف ناچیز انرژی ارائه کند تا در ابزارهای بسیار کوچک قابل استفاده باشد و بلوتوث نیز می خواهد با پشتیبانی از توپولوژی شبکه توری، قدرت و بُرد خود را افزایش دهد تا بتواند تمام سطح یک منزل را برای ابزارهای متعدد تحت پوشش قرار دهد.

هرچند سابقه و اعتبار این دو فناوری قدیمی می تواند برای هر رقیبی هراس آور باشد، اما یکی از مقامات ZigBee می گوید در این زمینه ترسی ندارد، چرا که وای-فای از سالها قبل در تلاش است یک نسخه با مصرف ناچیز انرژی ارائه دهد، اما با این حال به اندازه ما موفقیت کسب نکرده است.

این مقام البته در مورد بلوتوث نظر متفاوتی دارد و می گوید این فناوری از توانایی لازم برای رسیدن به موفقیت در خانه های هوشمند برخوردار است، هرچند بازار این محصولات آنقدر بزرگ هست که فضا برای فعالیت همزمان چند استاندارد وجود داشته باشد.

وی همچنین اعتقاد دارد در دنیای فناوری، قدمت نمی تواند تضمین کننده موفقیت هیج شرکتی باشد، همانطور که بلک بری زمانی بر بازار تلفن های هوشمند حکمرانی می کرد اما در ادامه رقبای تازه وارد، سهم این شرکت مشهور و قدیمی را به خود اختصاص دادند.

البته هر دوی این اکوسیستم های جدید در عین حال اطلاع دارند که بدون وجود ارتباط نزدیک با فناوری های قدیمی و پر استفاده، موفقیت در این بازار غیر ممکن است و بر همین اساس، Z-Wave از همکاری خود با هردو استاندارد وای-فای و بلوتوث پرده برداشته است.

ZigBee نیز پا را از این فراتر گذاشته و اعلام کرده وجود رقبایی مثل HomeKit اپل که بر مبنای بلوتوث و وای-فای عمل می کنند را فرصت به حساب می آورد نه تهدید. برای این منظور می توانید لامپ های هوشمند Philips Hue را در نظر بگیرید که در زمره پر طرفدار ترین محصولات در این زمینه به شمار می روند و برای اتصال به یکدیگر، فناوری ZigBee را مورد استفاده قرار می دهند.

با توجه به گفته های فوق و تلاش های صورت گرفته از سوی رقبا، در مجموع می توان اینگونه نتیجه گرفت که در سالهای آینده شاهد حکمرانی تنها یک استاندارد در حوزه خانه های هوشمند نخواهیم بود و هرکدام از فناوری های موجود می توانند بخشی از سهم بازار را به خود اختصاص دهند.

لاجیتک اتاق نشیمن را به خانه هوشمندتان پیوند می دهد

احتمالا تا به حال مطالب مختلفی درباره خانه های هوشمند خوانده و به فکر هوشمندسازی خانه خود افتاده اید؛ در این صورت، استفاده از محصول جدید لاجیتک تجربه شیرینی را برایتان رقم خواهد زد.

دستگاه Harmony با در دسترس قرار دادن API مخصوص خود، به توسعه دهندگان اجازه می دهد که با همگام سازی تمام دیوایس های موجود در خانه، هماهنگی خاصی را بین آنها حاکم سازند.

لاجیتک در خصوص نحوه کار این سیستم این مثال را میزند که: ‘تصور کنید به محض شروع به تماشای فیلمی توسط شما، به وسیله Apple TV روی تلویزیون سامسونگ، نور لامپ های هوشمند خانه کاهش پیدا خواهد کند.’

لاجیتک معتقد است این ابزار برنامه ریزی، اولین در نوع خود به شمار رفته و دسترسی به بیش از ۲۷۰۰۰۰ گجت هوشمند برای توسعه دهندگان فراهم خواهد ساخت.

چنین قابلیت هایی تا کنون به علت اختلالات ناشی از تجمع فراداده و پروتکل ها وجود نداشته اما به نظر می رسد API مخصوص Harmony، این مشکلات را مرتفع خواهد ساخت. به گفته لاجیتک، این کمپانی همکاری با IFTTT و  SmartThings را جهت توسعه این پلتفرم آغاز کرده و نام توسعه دهندگان دیگر را نیز به زودی اعلام خواهد کرد.

تصور کنید، در صورت فراهم شدن ویژگی های کنترل صوتی و حرکتی وعده داده شده، تجربه ای کاملا متفاوت برای همه کاربران رقم خواهد خورد. نظر شما چیست؟

هزینه هوشمند سازی ساختمان

هوشمند سازی ساختمان ، خانه هوشمند ، ساختمان هوشمند این کلمات برای ما کاملا آشنا هستند و شاید در طول سال بار ها در باره آنها از دوستان یا رسانه های مختلف شنیده یا مطلبی خوانده باشیم ولی سوالی که ذهن اکثر مالکان و سازندگان محترم ساختمان را به خود مشغول کرده است این است که در نهایت هزینه هوشمند سازی یک ساختمان چه مقدار میباشد.

هم اکنون در کلان شهرها و شهرهای بزرگ و کوچک به لطف پیشرفتهای مهم در حوزه صنعت ساختمان سرعت ساخت و ساز به شکل باور نکردنی بالا رفته است به طوری که در اندک زمان زمین های خالی به سرعت پی ریزی شده و از دل آنها بنای زیبا متولد میشود ،ولی در این میان نیز هستند کسانی که دل در گرو خانه های ویلایی و قدیمی داشته و زندگی در این مکان ها را به زندگی در برج ها و آپارتمان های بلند ترجیح میدهند.این گروه از مردم بواسطه دلبستگی به خانه های قدیمی توجه خود را به تکنولوژی و تجهیزات مدرن از دست نداده و همواره به دنبال تلفیق این دو با یکدیگر از طریق بازسازی میباشند تا در کنار لذت زندگی در منزلی زیبا و قدیمی آرامش حاصل از نوآوری های روز را نیز داشته باشند.

حال سوالی که برای اکثر این عزیزان بوجود می آید این است که هزینه هوشمندسازی چه مقدار است یا در صورت بازسازی ساختمان قدیمی آیا هزینه های پیاده سازی سیستم هوشمند ساختمان قابل قبول میباشد یا بهتر است از هوشمند کردن آن صرف نظر کرد؟ به طور کلی میتوان هزینه هوشمند سازی یک بنا را به سه بخش کلی تقسیم کرد ساختمانهای در حال ساخت ، خانه های نوساز و بناهای قدیمی که در ادامه به بررسی چگونگی هوشمند سازی هر کدام خواهیم پرداخت.

فاکتور های مهم در هزینه هوشمند سازی

برای محاسبه هزینه های هوشمند سازی یک ساختمان یا به اختصار قیمت خانه هوشمند میبایست چند فاکتور اساسی را در نظر گرفت اولین مورد نیاز و سلیقه مالک یا سازنده است زیرا به علت گستردگی محصولات هوشمند سازی ساختمان کارفرما با توجه به نیاز خود میتواند از برخی تجهیزات چشم پوشی کرده و هزینه های پروژه را کاهش دهد یا با خرید تجهیزات هوشمند لوکس ارزش افزوده پروژه خود را چندین برابر کند به طور مثال استفاده از تجهیزات هوشمند کنترل لوازم منزل از راه دور به همراه سیستم موسیقی در کنار سیستم های هوشمند پایه شامل کنترل هوشمند روشنایی و دما به تنهایی میتواند تغییر قابل توجهی روی قیمت نهایی بگذارد.مورد بعدی در تعیین قیمت هوشمند سازی متراژ واحد مسکونی است مسلما یک واحد مسکونی کوچک ( تا ۷۵ متر ) نیاز کمتری به کلید های هوشمند سیم کشی هوشمند سازمان یافته و سایر متعلقات یک سیستم هوشمند نسبت به یک واحد متوسط (۷۵ تا ۱۵۰ متر ) دارد. لذا اولین قدم در تعیین دقیق قیمت هوشمند سازی ساختمان تهیه پلان هوشمند سازی با توجه به نیاز و سلیقه کارفرما است.

هزینه هوشمند سازی ساختمان در حال ساخت

تابلو برق هوشمند ساختمان
تابلو برق هوشمند

بهترین حالت برای اجرا و پیاده سازی سیستم هوشمند ، ساختمان های در حال ساخت میباشد که نقشه برق ساختمان با همکاری عوامل فنی و تاسیسات ساختمان تهیه شده و پلان جانمایی تجهیزات هوشمند با همکاری مهندسین معمار رسم میگردد.در ساختمان در حال ساخت به علت باز بودن دست معماران و دکوراتورها میتوان بهترین جانمایی را برای واسط های کاربری یا صفحه کلیدهای لمسی و دیجیتالی ، سنسورهای حرکتی و سیستم صوتی انجام داد.بهتر است جهت جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه موارد فوق پس از اجرای تاسیسات ساختمان و قبل از نازک کاری صورت پذیرد تغییرات و شخصی سازی با توجه به سلیقه های متفاوت در این حالت براحتی امکان پذیر است و نتیجه کار بسیار مطلوب و دقیق خواهد بود.به طور مثال به علت بزرگ بودن تابلو برق هوشمند نسبت به تابلوهای مرسوم با یک طراحی زیبا و دکوراتیو میتوان یک تابلو برق شکیل از جنس چوب تهیه کرده و در کنار کتابخانه یا ویترین و … در جای مناسبی از منزل قرار داد.

با برنامه ریزی دقیق و همکاری مناسب با سایر مندسین ساختمان و به علت عدم نیاز به تخریب هزینه هوشمند سازی ساختمان در حال ساخت بسیار مقرون به صرفه و مناسب است و پیشنهاد اکثر مشاورین و مجریان هوشمند سازی پیاده سازی سیستم هوشمد در هنگام ساخت میباشد.

هزینه هوشمند سازی ساختمان پایان یافته و قدیمی

بهتر است در ساختمانهای جدید پیاده سازی تاسیسات الکتریکی با استاندارهای جدید مبحث ساختمان انجام پذیرد تا هم ایمنی کار افزایش یابد و هم تعمیر و عیب یابی سیستم براحتی انجام گیرد.سیستم هوشمند ساختمان نیز از استانداردهای جدید پیروی میکند و پیاده سازی آن روی سیم کشی های سنتی غیر ممکن و در صورت انجام توسط عوامل غیر مجاز کاملا غیر استاندارد و خطرناک میباشد. در سیستم جدید برق ساختمان برخلاف برقکاری سنتی که از سیم فاز در نقاط مشترک غیر مجاز استفاده میشد تمامی سر خط های مورد نیاز در یک تابلو بزرگتر از حالت سنتی جمع آوری شده و از آنجا سربندی میشوند.

۱-بازسازی و هوشمندسازی خانه های قدیمی :

بناهای قدیمی به علت استفاده از سیم کشی قدیمی و غیر استاندارد نیاز به طراحی سیستم برق دارند که میتوان در هنگام باسازی منزل و عملیات عمرانی سیم کشی این نوع از ساختمانها را دوباره احیا کرد در نتیجه برق کاری در این نوع از ساختمانها سخت و نیاز به تخریب میباشد و این روند باعث افزایش هزینه هوشمند سازی میگردد.

۲-هوشمند سازی ساختمانهای تکمیل شده :

متاسفانه شاهد ساخت ساختمانهای بسیار زیبا و با مصالح خوب در نقاط مختلف شهر هستیم که سازندگان به علت پیش بینی نکردن سیستم هوشمند در آنها با مشکل فروش واحدهای مسکونی خود مواجه هستند.امروزه تجهیزات هوشمند و مدرن ساختمان دیگر یک کالای لوکس و تجملی نیست بلکه این سیستم ها در خدمت مردم و برای آسایش و آرامش و امنیت آنها طراحی شده است.یک مثال آشنا برای همه آیفون تصویری است که تا چندی پیش یک کالای تجملی و اضافه در خانه محسوب میشد ولی اکنون تصور یک خانه نوساز بدون آن غیر ممکن است.

هوشمند سازی ساختمان های پایان یافته بسیار مشکل است بخصوص اگر ساکنین هم در آن حضور داشته باشند با این حال اگر در سیم کشی ساختمان از استانداردهای جدید استفاده شده باشد یعنی سرخط ها به صورت مستقل در تابلو برق جمع آوری شده باشند میتوان با کمی تخریب تا حدودی نیاز کارفرما را تامین کرد.ولی اگر سیم کشی ساختمان به صورت سنتی کار شده باشد یعنی سیم فاز در فضای خانه چرخیده و به چندین کلید و پریز متصل شده باشد تنها میتوان با استفاده از پنل ادیشن ها و رلههای پشت صفحات لمسی و دجیتال که در مطلبی جدید به آنها خواهیم پرداخت به صورت جزئی سیستم هوشمند را در خانه پیاده سازی کرد که پیشنهاد نمیشود.

موارد ذکر شده به عنوان قدم های اولیه و بخش کوچکی از کار و به جهت آشنایی بیان گردید بهتر است قبل از اقدام برای هوشمند سازی از محل بازدید شود تا بهترین پیشنهاد با مناسب ترین قیمت ارائه گردد.

سیستم روشنایی هوشمند

دو عامل بسیار مهم در طراحی سیستم روشنایی عبارتند از روشنایی استاندارد و میزان مصرف انرژی است!

هر محیط با توجه به کاربری اش، شدت روشنایی استاندارد مربوط به خود را دارد. عدم رعایت شدت روشنایی استاندارد و اصول طراحی روشنایی ضمن اینکه سلامت افراد حاضر را تحت شعاع قرار می دهد ( ضعف بینایی، تحت تاثیر قرار گرفتن روان افراد و… )، همچنین کارایی و بازده کار انجام شده در محیط را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد. برای مثال فرض کنید طراحی روشنایی برای اتاق مطالعه به صورت صحیح انجام نگیرد، بدون شک در این صورت سلامت افراد و راندمان مطالعه آنها تحت شعاع قرار می گیرد.

گروه طراحی تاسیسات الکتریکی سامان بنیان با طراحی روشنایی(قبل از طراحی سیستم هوشمند) توسط نرم افزار قدرتمند DIALux  و کمک گرفتن از گروه طراحی معماری، اقدام به نورپردازی سیستم روشنایی هوشمند می نماید تا ضمن دستیابی به یک نور استاندارد از زیبایی نورهای موجود لذت ببرید.

حال که نورپردازی به اتمام رسیده است، نوبت به هوشمند سازی سیستم روشنایی میرسد!

مزایایی که هوشمند سازی سیستم روشنایی در اختیار ما قرار می دهد عبارتند از:

۱٫ کاهش مصرف انرژی، کاهش هزینه های انرژی و کمک به محیط زیست

۲٫ آسایش و سهولت کنترل

۳٫ امکان کنترل از راه دور توسط تلفن همراه

۴٫ سادگی در نصب و کاهش سیم کشی های سیستم متداول

۵٫ افزایش کارایی افراد

۶٫ بالا رفتن طول عمر تجهیزات

۷٫ توجه به زیبایی و ایجاد تغییر در محیط به کمک تغییرات رنگ نور

۸٫ کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری به کمک مانیتورینگ دائمی

۹٫ قابلیت توسعه سیستم در آینده

۱۰٫ طراحی زیبا و خلاقانه ضمن استفاده از محصولات لوکس، ارزان و استاندارد


طبق تحقیقات بعمل آمده حدود  %۲۶ انرژی الکتریکی در قسمت سیستم روشنایی ساختمان تلف می شود و قسمت زیادی از انرژی مصرفی ساختمان به دلیل چراغ هایی می باشند که بدون دلیل روشن هستند. با استفاده از راهکارهای نوین شامل هوشمند سازی سیستم روشنایی، نورپردازی اصولی و اصلاح منابع نور، می توان تا %۷۰ مصرف انرژی در بخش روشنایی را کاهش داد. همچنین با هوشمند سازی سیستم روشنایی به میزان قابل توجهی از هزینه های اجرای تاسیسات الکتریکی و سیم کشی کاسته می شود. بجای تعداد زیادی از کلید های تک پل و دو پل برای سر خط های روشنایی، تنها یک کلید با یک سیم ورودی قرار خواهد گرفت که علاوه بر کنترل سیستم روشنایی، سایر سیستم ها را نیز کنترل می نماید! حال فرض کنید با این کار چقدر از تعداد کلیدهای موجود و سیم کشی مربوطه کاسته می شود و تا چه میزان به مبحث زیبایی کمک می شود؟!

در ادامه نحوه عملکرد سیستم روشنایی هوشمند در حالت های مختلف ارائه می شود:

۱٫ مدیریت بر مبنای حضور

در این روش با تشخیص حضور افراد، روشنایی ها فعال و با خروج آنها بطور اتوماتیک غیر فعال می­شوند. در این روش سیستم کنترل بصورت ON/OFF خواهد بود و علاوه بر افزایش رفاه کاربران، باعث صرفه جویی بسیار زیادی در مصرف انرژی می شود. میزان این صرفه جویی به نوع کاربری فضا و میزان رعایت کاربران بستگی دارد. استفاده از این روش در سرویس های بهداشتی، بیمارستانها و فضا هایی مشابه آنها که امکان انتقال آلودگی توسط کلیدها وجود دارد، سبب بالا رفتن بهداشت عمومی می گردد. کاربری های متداول و میزان صرفه جویی مصرف برق در آنها به شرح ذیل می باشند:

ساختمان های اداری ۱۵ الی ۷۰ درصد صرفه جویی

رستورانها ۳۰ الی ۷۵ درصد صرفه جویی

کلاسهای درس ۲۰ الی ۷۵ درصد

راهرو ها و راه پله ها ۳۰ الی ۶۰ درصد

خانه های مسکونی ۲۰ الی ۴۵ درصد

سرویس های بهداشتی ۳۰ الی ۷۵ درصد

پارکینگ ها ۳۰ الی ۷۵ درصد

۲٫ دیم کردن ( تنظیم شدت روشنایی )

در حالت روشنایی ON/OFF فقط دو حالت روشن و خاموش وجود دارد. اما در برخی شرایط ( مثل هوای ابری، هنگام عصر و هوای گرگ و میش )، نه بصورت کامل نیازمند همه روشنایی موجود چراغ هستیم و نه می توانیم کلا چراغ ها را خاموش کنیم و به ناچار چراغ ها را در حالت روشن قرار می دهیم که یه مصرف اضافه به ما تحمیل می شود. در سیستم روشنایی هوشمند امکان تنظیم شدت روشنایی ( کم و زیاد کردن نور ) وجود دارد. در هنگام بروز چنین شرایطی که قبلا اشاره شد، سیستم هوشمند توسط سنسورهایی که در محل نصب شده اقدام به تنظیم شدت روشنایی می نماید و بصورت اتوماتیک روشنایی را در یک محدوده مشخص شده نگه می دارد. در این روش نیز صرفه جویی قابل توجهی در مصرف انرژی نمایان می شود و نیز همانند روش اول نیاز به استفاده از کلید وجود ندارد که مزایای آن قبلا ذکر شده است.

علاوه بر مبحث صرفه جویی این روش به کاربر این امکان را می دهد که با ایجاد افکت های هیجان انگیز دیم نور، تغییر رنگ نور های موجود متناسب با دکوراسیون موجود خانه و ترکیب با سیستم صوتی، زیبایی قابل توجهی به محیط زندگی اش بیافزاید.

موارد خاصی از کاربرد دیم مربوط به اصلاح میزان نور محیط و کاهش هزینه تعمیر و نگهداری است. به طور مثال اگر در محیطی یکی از روشنایی ها بسوزد سایر روشنایی ها به طور اتوماتیک میزان نور خود را افزایش می دهند تا جبران روشنایی از مدار خارج شده را بکنند و یا اگر در محیطی به دلیل طراحی نادرست اولیه، تعداد روشنایی ها بیش از حد استاندارد باشد با دیم شدن خودکار آنها تعادل نوری برقرار می شود. در غیر این صورت با حذف یک منبع روشنایی شعاع تابش، نقطه کور پیدا خواهد کرد.

۳٫ بهره گیری از روشنایی روز

با به کار گیری سنسور نور و روشنایی های دیم شونده، می­توان از نور طبیعی حداکثر استفاده را برده و با توجه به میزان نور طبیعی، میزان نور چراغ ها را افزایش و یا کاهش داد، به طوری که نور محیط همواره در حد مطلوب باقی بماند. با کاهش میزان نور، میزان مصرف نیز کاهش می یابد. بدین ترتیب مصرف انرژی در بخش روشنایی به کمترین حد خود می­رسد و میزان نور محیط بهینه می­شود. کاربرد این روش به خصوص در مکان های نزدیک پنجره و سایر نقاط نورگیر تاثیر چشمگیری دارد و علاوه بر صرفه جویی به زیبایی و بهداشت و سلامت محیط کار کمک می­کند.

با کنترل درست پرده و سایبان و تشخیص میزان نور محیط از طریق سنسورها این امکان فراهم می شود تا با برقراری بالانس مناسب این دو پارامتر ، بیشترین بهره را از نور روز ببریم که علاوه بر کیفیت نور و بدون هزینه بودن استفاده از آن در سلامت فرد و جذب ویتامین D از نور خورشید هم نقش موثری دارد. برقراری بالانس بین این دو را اطلاعات سنسور نور و تنطیمات کاربر برای میزان نور دلخواه محیط و حضور و عدم حضور فرد به نهایت هوشمندی می رساند.

۴٫ پیک سایی

در زمان اوج مصرف برق ( با تاریک شدن هوا )، تعرفه مصرف برق تا حدود ۳ برابر افزایش می یابد. لذا استفاده از روش هایی که در زمان اوج مصرف شبکه برق، مصرف را کاهش دهد امری مطلوب بنظر می رسد. یکی از این روش های موجود پیک سایی می باشد. با توجه به اینکه در ساختمان هوشمند میزان مصرف انرژی بطور دائم مانیتور می شود، در شرایطی که پیش بینی شود میزان مصرف از حدود تعیین شده تجاوز خواهد کرد، می توان میزان نور روشنایی ها را (۱۰ تا ۳۰ درصد بسته به اهمیت کاربری) بصورت موقت کم کرد تا دوره پیک مصرف ساختمان سپری شود. بدین ترتیب می توان هزینه مصرف انرژی را به طرز چشمگیری کاهش داد. همچنین، نرم­­افزار مدیریت مرکزی نمودارهای مصرف مدارات مختلف روشنایی را مانیتور می کند و در شناسایی روشنایی­های معیوب به نیروی­های تعمیر و نگهداری ساختمان یاری می رساند.

 

۵٫ کنترل های مختلف دستی

کاربران می توانند با انجام تنظیمات شخصی و ذخیره آن، سناریوهای دلخواهی را پدید آورند که با فشردن یک دکمه چندین کار به طور همزمان رخ دهد و شرایط دقیقا مطابق خواسته آنها تغییر کند. مثلا سناریو مطالعه، نور را در محلی که فرد در حال مطالعه می باشد به اندازه لوکس مناسب مطالعه دیم کرده و با بستن پرده ها فضا را برای فرد به صورتی که دلخواه وی می باشد در می آورد. تنظیم مودهای مختلف به کمک تعیین میزان مناسب نور و رنگ دلخواه از سناریوهای محبوب بخش روشنایی است. روشنایی می تواند به گونه ای تنظیم شود که برای افزایش حفاظت و ایمنی به کار گرفته شود مثلا هنگام ورود فرد مزاحم تمام چراغها روشن شده و به طور همزمان حضور وی به پلیس اطلاع داده شود و سناریوهای مختلف شبیه ساز حضور اجرا شود.

همچنین شما مي توانيد توسط نرم افزار رابط کاربر و کلیدهای هوشمند موجود در سیستم روشنایی هوشمند، در هر لحظه وضعيت روشنايي های ساختمان را بر روي پنل لمسي و یا گوشی خود مشاهده نمایید و از روشن يا خاموش بودن چراغها در هر يك از نقاط مطلع شده و روشنايي ها را به صورت جداگانه روشن و خاموش و كم نور و يا پر نور نمایید و سلیقه شخصی خود را اعمال کنید. (نرم افزار رابط کاربری این امکان را فراهم می کند تا کاربر از طرق مختلف مانند موبایل، تبلت، کامپیوتر، اینترنت به شبکه دسترسی داشته و تنظیمات دلخواه و مورد نیاز را انجام دهد.)


جمع بندی

مقایسه میزان مصرف انرژی روشنایی ساختمانها در ایران و سایر کشورهای جهان به روشنی نشان می دهد که میزان تلفات انرژی ایران در بخش سیستم روشنایی بسیار بالاست. یکی از مهم ترین روشهای کاهش مصرف انرژی، مدیریت انرژی سیستم روشنایی و یا هوشمند سازی تجهیزات است که با استفاده از انواع روشهای مدیریتی تلفیق شده می تواند میزان نور مناسب را در زمان مناسب و مکان مناسب فراهم آورد.

از دیگر مزایای استفاده از  هوشمندسازی سیستم روشنایی، برخورداری ازانواع روشهای کنترلی و نظارتی، قابلیت تغییر نور محیط، قابلیت تغییر رنگ نور محیط و تلفیق با سیستم صوتی و هماهنگی با دکوراسیون داخلی، بهبود میزان نور محیط، جلوگیری از انتقال آلودگی و… می باشد.

برای بهینه سازی انرژی مصرفی برق در سیستم روشنایی راهکارهای دیگری همچون طراحی اصولی روشنایی، استفاده از منابع مناسب روشنایی و… وجود دارد. علاوه بر بهینه سازی انرژی، نورپردازی اصولی، استفاده از منابع مناسب روشنایی، رنگ نور، شدت نور، موضع تابش نور و… در زیبایی محیط، سلامت روان افراد و بهبود کارایی و بینایی دیدگان بسیار تاثیر گذار است. در راستای تحقق اهداف فوق، سیستم روشنایی هوشمند که توسط سامان بنیان ارائه می شود، با هماهنگی با گروه معماری، ابتدا اقدام به طراحی روشنایی اصولی توسط نرم افزار روشنایی DIALux می نماید و سپس با انتخاب صحیح تجهیزات، اقدام به طرح سیستم هوشمند روشنایی می نماید تا ضمن لذت بردن از زیبایی نورپردازی و کاهش مصرف انرژی، از یک سیستم مدیریت هوشمند لذت ببرید!

سیستم کنترل آسانسور

امروزه استفاده از آسانسور های هوشمند در بسیاری از پروژه های لوکس مورد توجه قرار گرفته است !

سیستم کنترل آسانسور به نحوی طراحی شده تا به سادگی و بدون نیاز به تعویض پنل آسانسور قابل نصب باشد. این سیستم باعث افزایش ایمنی مجموعه و همچنین کاهش استهلاک آسانسورها خواهد شد. با نصب این دستگاه، به وسیله وارد کردن کارت هوشمند خود درون دستگاه، درب آسانسور باز شده و شما وارد آن می شوید و بدون اینکه کلیدی را بزنید، آسانسور شما را به صورت خودکار به طبقه مربوط به خودتان خواهد برد. این شرایط علاوه بر اینکه به لحاظ امنیتی امکان ورود به طبقات دیگر را از دسترس خارج می کند، کاهش استهلاک آسانسور را نیز بر اثر عدم استفاده بی مورد از آن به همراه خواهد داشت.

همچنین در صورتی که برایتان مهمان بیاید، درب کوچه را باز می کنید و برروی پنل لمسی، کلید آسانسور را می زنید. برای مدت تعیین شده مثلاً ۳ دقیقه، سیستم کلیدهای آسانسور فعال می شوند و مهمان شما بدون داشتن کارت از آسانسور استفاده می کند و مجدداً کلید های آسانسور قفل می شوند. همان طور که ملاحظه می شود با این روش کنترل موثری بر تردد افرادی که به طبقه شما وارد می شوند خواهید داشت !

برای زمان ترک منزل نیز سیستم هوشمند کار را برایتان ساده می کند. وقتی کلید خروج از منزل را برروی مانیتور لمسی فشار می دهید، سیستم بصورت اتوماتیک شرایط را برای خروج از منزل فراهم می کند ( یعنی چراغ ها را خاموش می کند، پرده ها را می بندد، دزدگیر را روشن می کند، شیرگاز را قطع می کند، کولر را خاموش می کند و… ). حال که از منزل خارج شدید، آسانسور به طبقه شما فراخوانی می شود. وقتی از درب خانه بیرون می روید، آسانسور در همین طبقه منتظر شما است !

نکته قابل توجه اینکه، با خروج شما از منزل آسانسور به طبقه شما نخواهد رفت! و سایر افراد اجازه حضور در طبقه شما را  نخواهند داشت، لذا تردد به واحد شما کنترل شده و از احتمال سرقت کاسته می شود.

پس از بازگشت به منزل و قرار دادن سیستم در حالت عادی، دوباره شرایط به حالت عادی بر می گردد.

سیستم کنترل آبیاری هوشمند

بسیاری از ما علاقه مند به نگهداری گیاهان درخانه می باشیم. یکی از نگرانی ها درسفر آبیاری گیاهان خانگی موجود در خانه می باشد. در خانه هوشمند شما می توانید در ساعات دلخواهی به گیاهان خود آب داده و آسودگی خاطر خود را از بابت آنها فراهم نمایید.

ویژگی منحصر بفرد سیستم آبیاری، زمانی نمایان می شود که شما ویلا یا باغ دور از محل سکونتتان داشته باشید! سیستم هوشمند شما را قادر خواهد ساخت تا به راحتی آبیاری گیاهان خود را، از راه دور و بصورت اتوماتیک انجام دهید و از آسیب دیدن گیاهان بر اثر بی آبی یا کم آبی ممانعت به عمل آورید. تنها با فشردن یک کلید تلفن همراه خود، سیستم آبیاری هوشمند از راه دور فعال شده و شما می توانید بر نحوه آبیاری نظارت کنید!

حتی اگر شما زمان آبیاری را فراموش کرده اید، نگران نباشید! سیستم آبیاری هوشمند امکان آبیاری براساس یک برنامه زمانی مشخص را بصورت اتوماتیک داراست. سیستم آبیاری اتوماتیک را فعال نمایید تا سیستم خود در زمان های مورد نیاز این کار را برای شما انجام دهد. بدلیل آبیاری منظمی که سیستم در اختیار شما میگذارد با کمترین آب بیشترین بهره وری را خواهید داشت.

همچنین اگر در منزل یا ویلای خود استخر دارید، این سیستم کلیه عملیات مورد نیاز برای آماده سازی استخر را از راه دور برای شما انجام می دهد. وقتی از خانه خارج می شوید تا به سمت ویلای خود حرکت کنید، با فشار دادن یک کلید در تلفن همراه خود، استخر را آماده استفاده کنید تا ضمن صرفه جویی در وقت، به میزان قابل توجهی از مصارف برق و سوخت و آب استخر بکاهید.


برخی از امکانات سیستم آبیاری هوشمند:

۱٫ اجرای پروژه های رقص موزیکال آب

۲٫ اجرای پروژه های آبیاری

۳٫ اجرای پروژه های آبنمای تزیینی داخل منازل و محوطه

۴٫ کنترل آکواریوم و تراریوم

۵٫ آبیاری باغچه ها و گلخانه ها بصورت هوشمند

۶٫ آبیاری باغ و گیاهان ویلا ها از راه دور و بصورت هوشمند

۷٫ کنترل تاسیسات استخر و سونا و دستگاه های تسویه آب

۸٫ پر کردن آب استخر از مسافت های طولانی و با گوشی تلفن

سیستم مدیریت ساختمان چیست؟

“BMS” یا Building management system که در فارسی آن را مدیریت هوشمند ساختمان ترجمه کرده اند به مجموعه سخت افزارها ونرم افزارهائی اطلاق ميشود که به منظورمانيتورینگ وکنترل یکپارچه قسمتهای مهم وحياتی درساختمان نصب ميشوند.

وظيفه این مجموعه، پایش مداوم بخش های مختلف ساختمان و اعمال فرامين به آنها به نحویست که عملکرد اجزاء مختلف ساختمان متعادل با یکدیگرودرشرایط بهينه وباهدف کاهش مصارف ناخواسته وتخصيص منابع انرژی فقط به فضاهای در حين بهره برداری باشد.

BMS میيتواند در برگيرنده تمام سرویس های الکتریکی , مکانيکی , و حفاظتی ساختمان باشد. این سرویس ها شامل گرمایش، سرمایش، تهویه مطبوع، آسانسور، نيروگاه برق اضطراری، پله برقی، کنترل روشنایی، دوربين مدار بسته، اعلام و اطفای حریق، کنترل تردد و … هستند

برخی از اهداف سيستم مدیریت هوشمند ساختمان

– ایجاد محيطی مطلوب برای افراد حاضر در ساختمان

– استفاده بهينه از تجهيزات و افزایش عمر مفيد آنها

– ارائه سيستم کنترلی با قابليت برنامه ریزی زمانی عملکرد

– کاهش چشمگير هزینه های مربوط به نگهداری و بهينه سازی و صرفه جویی در مصرف انرژی

– عدم نياز به پيمانکار دائمی ساختمان

– امکان مانيتورینگ و کنترل تمامی نقاط تحت کنترل از طریق یک PC و یا اینترنت

– با توجه به یکپارچه سازی ساختمان ، تمام تجهيزات بصورت هماهنگ کارکرده و امکان تداخل و بروز مشکلات ناشی از عدم هماهنگی از بين می رود

– امکان گرفتن گزارش های آماری از تمامی تجهيزات و عملکرد آنها به منظور بهينه سازی مصرف و عملکرد

وظایف سيستم مدیریت هوشمند ساختمان BMS

– سيستمهای روشنایی.

– فنها و تأسيسات سرمایش و گرمایش.

– سيستمهای کنترل تردد.

– سيستمهای نظارت تصویری.

– تجهيزات اندازه گيری و ميترها.

– سيستمهای اعلام حریق.

– سيستمهای امنيتی و حفاظت پيرامونی.

– آسانسورها.

به طور معمول از BMS در اکثر ساختمانها برای کنترل تأسيسات گرمایش و سرمایش، روشنایی و کنترل تردد بهره برداری می شود. اما این سيستمها به دليل استفاده از پروتکلهای استاندارد و معماری مبتنی بر استانداردهای شناخته شده، امکان لينک شدن با کليه سيستمهای شمرده شده در بالا و شکل دهی یک مدل کنترل مجتمع برای همه اجزاء قابل کنترل در ساختمان را ایجاد می نماید. اجرای چنين سيستم جامعی در یک ساختمان واقعاً آن را به یک سازه امن و هوشمند تبدیل خواهد کرد.

تحقيقات نشان می دهد که به کارگيری BMS در بهترین حالت باعث کاهش ٣٠ درصدی در مصرف انرژی ساختمانها می شود. اما استفاده از سيستمهای یکپارچه نسبت به سيستمهای مجزا ١٥ درصد قابليت بالاتر ایجاد می کند.

استراتژي هاي مناسب سيستم BMS در کاهش مصرف انرژي:

عمده روشهاي به کار گرفته شده توسط طراحان BMS عبارتند از :
خاموش و روشن کردن تجهيزات بر اساس جداول زمانبندي کارکرد.
Lock out يا بهره برداري از تجهيزات در صورت نياز و ضرورت.
بهره برداري از مي نيمم ظرفيت مجاز در بهره برداري از تجهيزات (Resets) .
محدود کردن تقاضا يا Demand Limiting که موجب قطع برق تجهيزات در صورت بارگذاري بيش از حدود تعيين شده، خواهد شد.
مانيتورينگ وضعيت تجهيزات توسط اپراتورهاي آموزش ديده و بهره برداري از داده ها در رفع مشکلات تجهيزات و بررسي عمکلرد موثر آنها.

پروتکلهای هوشمند سازی بنا

سازندگان متعددی در دنيا در زمينه توليد سخت افزار و نرم افزار های BMS فعال هستند.

برخی از این سازندگان پروتکل های خاص خود را معرفی و بر آن اساس محصولات خود را ساخته و روانه بازار میکنند. شرکت ها و متخصصانی که اقدام به طراحی پروژ ههای هوشمند سازی براساس این گونه محصولات می کنند، ملزم به استفاده از سخت افزارها و نرم افزارهای عرضه شده شرکت های یاد شده خواهند بود. از این رو مشاوران و مدیران پروژه های هوشمند سازی می بایست در انتخاب سازندگان به نحوی که در دراز مدت مجبور به رعایت انحصار استفاده از محصولات شرکتی خاص نباشند، دقت کافی به خرج دهند.

به منظور شکستن این قفل انحصار و تامين آزادی عمل برای مدیران پروژ ههای هوشمندسازی، رویکرد متفاوتی توسط عده ای دیگر از سازندگان که بخش بزرگتری از بازار را نيز به خود اختصاص داده اند، اتخاذ شده است که به سيستمهای با پروتکل باز (open protocol systems) مشهور هستند.

پروتکل های باز آزادی عمل کافی را برای سازندگان جهت ساخت یک دستگاه منفرد و مجزا گرفته تا راهکارهای جامع و فراگير تمام نياز های هوشمندسازی به ارمغان آورده است. قابليت دیگر پروتکل های باز، امکان برقراری ارتباط هر جزء از سيستم با دیگر اجزا بدون نياز به واسط سخت افزاری و نرم افزاری است. به طور کلی برای انجام یک پروژه بزرگ هوشمندسازی بر اساس پروتکل باز، می توان از چندین سازنده بدون نگرانی ناسازگاری اجزا خریداری کرد. این مساله باعث رقابتی کردن بازار و در نهایت کاهش هزینه های کلی پروژه های هوشمند سازی می شود.

در اتوماسيون ساختمان ساختار کلی سيستم و چگونگی طراحی آن نحوه کارکرد و قابليت های سيستم را مشخص می کند . هرچه قدر که سيستم از ساختار قویتری برخوردار باشد . طبيعتا قدرت مانور بيشتری خواهد داشت . پس می توان گفت ساختاری را نياز داریم که قابليت انعطاف زیادی داشته باشد تا بتواند طيف وسيعی را پوشش دهد بدون اینکه از جهت پيچيدگی سيستم و یا هزینه تجهيزات آن مشکل ساز گردد.

در طی سالهای متوالی ساختارهای مختلفی ارائه شدند و هر کدام مزایایی را در برداشتند .ساختاری که ما در اینجا می خواهيم توضيح دهيم یک ساختار باز برای مدیریت و کنترل هوشمند ساختمان است . این ساختار در سيستم های اتوماسيون ساختمان یکی از جدیدترین دیدگاههایی است که با توجه به نسل جدید سيستم های کنترل و ميکرو پردازشگرها و همينطور پيشرفت چشمگير مباحث IT مطرح شده است .

در این دیدگاه از یک شاه راه اطلاعاتی Ethernet که در تمامی ساختمان پياده شده است بهره گرفته می شود که هم از جهت هزینه و هم از جهت سهولت ارتباط بين اجزای سيستم قابل توجه ميباشد . در این ساختار تمامی ارتباط ها از طریق Ethernet برقرار می گردد و ارتباط با پروتکل های دیگر در زیر شاخه های این سيستم مطرح است . این بدین معنا است که اگر بخشی از تجهيزات با پروتکل های مطرح دیگر کار می کنند به سادگی می توانند به این سيستم متصل گردند . پروتکل های مطرح در اتوماسيون ساختمان مثل EIB ، BACnet ، LON ، M-Bus و سایر پروتکلهای از این دست قابل دسترسی هستند و دستگاههایی که با این پروتکل ها اطلاعات رد و بدل می کنند به سادگی به سيستم اضافه می شوند .

در این ساختار ارتباط بين کنترلرها و نمایشگرها به سادگی بر روی Ethernet برقرار می گردد و با سرعت قابل توجهی می توان حجم اطلاعات زیادی را جابجا نمود .

جالب توجه است که چون ساختار ارتباطی تمامی سيستم بر اساس Ethernet می باشد امکان برقراریارتباط از فاصله دور وجود دارد و دیگر نيازی به مراجعه فيزیکی به نقطه نصب سيستم جهت عيب یابی و یا تغيير در سيستم نمی باشد .

از جهت نرم افزاری نيز سيستم ، امکانات عيب یابی قوی ای دارد که به سادگی می توان مقادیر لحظه ای تمامی متغيرها را نمایش و یا فرامين را به صورت دستی اعمال نماید.

پس در یک جمع بندی می توان گفت این ساختار با بهره گيری از Ethernet نه تنها پروتکلهای دیگر مطرح در اتوماسيون ساختمان را نفی نمی کند بلکه به عنوان یک شاه راه اصلی ارتباط بين دستگاههای مختلف با پروتکل های متفاوت را برقرار می سازد وعلاوه بر آن امکانات IT را به کل سيستم می دهد تا طراحی ، نگهداری و راهبری سيستم ساده تر انجام گردد و نيازهای کاربران را به بهترین نحوه پوشش دهد .

از جهت پياده سازی سيستم نيز این ساختار مزایای زیادی دارد می تواند تلفيقی از بخشهای مختلف اتوماسيون (روشنایی ، سرمایش و گرمایش ، کنترل تردد و …) را در یک سيستم جمع نماید به گونه ای که به سادگی قابليت تبادل اطلاعات بين آنها وجود داشته باشد . طراحی سيستم بر طبق ساختار ذکر شده در هر ساختمان با توجه به نيازهای آن ساختمان قابل تعریف می باشد . به عنوان مثال در ساختمانهایی که کاربری عمومی دارند مثل ساختمانهای اداره های دولتی و یا خصوصی و یا برجهای تجاری و اداری و یا حتی مدارس توجه اصلی به صرفه جویی در مصرف انرژی ( هم سيستم های سرمایش و گرمایش و هم تجهيزات روشنایی ) در درجه اول ، کنترل تردد و سيستم های امنيتی در درجه دوم و کنترل روشنایی و نوردهی فضاهای داخلی در درجه سوم می باشد .در مورد هتل ها نيز بحث صرفه جویی در انرژی ، کنترل تردد و نورپردازی بسيار قابل توجه می باشند . در این ساختار تمامی این بخش ها در قالب یک سيستم یکپارچه ارائه می گرددکه هم کارایی بيشتری دارد و هم کاربری ساده تری خواهد داشت . به عنوان مثال در هتلها فضاهای داخلی را می توان به دو بخش فضاهای عمومی و فضاهای خصوصی تقسيم کرد که منظور از فضاهای عمومی ، فضای سبز ورودی ، لابی ، راه پله ها ، راهروها می باشد . یکی از مشکلات نحوه نوردهی ، در فضاهای عمومی هتل می باشد ، مثلا در راهروهای طبقات زمانی که کسی حضور ندارد منابع نور می تواند خاموش ویا در حداقل نوردهی باشند و یا اینکه نوردهی فضای سبز و لابی پس از نيمه شب می تواند در حالت کم نور باشد و در صورت تردد افراد به حالت تعریف شده قبلی باز گردد . در واقع در این ساختار تمامی این موارد قابل تعریف می باشد و نکته جالب این است که همان سنسوری که برای نوردهی راهروها استفاده می شودمی تواند برای کنترل تردد نيز استفاده شود و در نرم افزار وجود شخص را در راهرو نشان دهد.

در مورد ساختمانها و برجهای مسکونی دیدگاه اتوماسيون ساختمان کاملا متفاوت از موارد فوق خواهد بود . در واقع می توان گفت که در این نوع ساختمانها بهينه سازی مصرف انرژی ، کنترل سيستم های سرمایش و گرمایش ، کنترل تردد و چگونگی

نور پردازی و نور دهی در فضاهای مسکونی با توجه به معماری داخلی آن مطرح می باشد . در این ساختمانها هميشه سيستمهای سرمایش و گرمایش و نحوه کارکرد مولدها از نگرانی مطرح مدیران مجتمع ها می باشد. اما در این ساختار در یک نظام از پيش تعریف شده و با توليد حداقل انرژی سيستم کار خواهد کرد ، بدون اینکه سلایق شخصی افراد در تنظيمات نقشی داشته باشند. در نهایت می توان گفت ساختار جدید اتوماسيون ساختمان امکانات فزاینده ای را نسبت به ساختارهای قبلی در بر دارد.

معماری سيستم BMS

سيستم معمولاً در سه سطح دسته بندی می شود. در سطح 1 وسائل و تجهيزات، حسگرها و اجزاء نهایی کنترل قرار می گيرند . سيستمهای E&M (ایستگاههای مهندسی و اپراتوری سيستم) در این بخش قرار دارند و از طریق ورودی و خروجيهایی به کنترلرهای یکپارچه منتقل می شوند. این انتقال ممکن است به طور مستقيم و یا از طریق تابلوهای طراحی شده صورت گيرد.

اجزاء پس از خاموش شدن سيستم وجود داشته و شامل سيستمهای I/O ، کنترلرها و نرم افزارهای ارتباطی با سطح ٢ می باشد و تمامی الگوریتمهای کنترلی و منطقی در این سطح انجام می شود.

سطح ٢ یا سطح کنترل نظارتی سطحی است که در آن ابزارهای نظارتی و مدیریت اطلاعات شامل HMI ها، سرورها، تجهيزات ذخيره سازی و ایستگاههای کاری اپراتورها و مهندسان که باید با سيستم BMS در ارتباط باشند، قرار دارد. ارتباط بين سطح یک و دو از طریق پروتکلهای استاندارد صنعتی انجام می پذیرد.

نرم افزار کنترلی سيستمهای BMS دارای قابليتهای بسياری هستند. این نرم افزارها در سطح ٣ قرار گرفته و روی سرورهای مناسب نصب می شوند و معمولاً دارای حداقل شرایط زیر هستند:

– دارای محيط گرافيکی مناسب و ساده برای کاربر عادی.

– دارای مجموعه (Library) از انواع راه حل ها و برنامه ها جهت آسانی طراحی و توسعه سيستم در آینده.

– دارای امکانات PM (سرویس و نگهداری) جهت راهبری سيستم در آینده بدون نياز به تهيه نرم افزار PM مجزا.

– امکان تعریف طول و عرض جغرافيایی جهت تنظيم اتوماتيک شرایط طلوع و غروب خورشيد و کنترل مصرف انرژی.

– امکان تعریف لایه های امنيتی دسترس به برنامه توسط کاربران متفاوت.

– امکان تعریف لایه های امنيتی برای کاربران زیر سيستم های متفاوت از قبيل Access ، HVAC ، Lighting و …

– -امکان ذخيره سازی اطلاعات نرم افزار در بانکهای اطلاعاتی SQL قابل کنترل توسط Microsoft Windows.

– امکان تهيه ، تنظيم و مقایسه نمودارهای مختلف عملياتی از جمله نمودار مصرف برق و … در بازه های مختلف زمانی (Trends)

– ارتباط ساده نرم افزار گرافيکی و I/O های سيستم.

– امکان ذخيره سازی اطلاعات مربوط به خطاها و دیگر گزارشات تا مدتها قبل.

خانه‌های هوشمند دقیقا برای ما چکار می‌کنند؟

به نظر شما یک خانه هوشمند ایده‌آل چطور خانه‌ایست؟ برای اینکه بهتر این مفهوم را درک کنید تصور کنید: از دانشگاه یا محل کار به خانه می‌آیید. وقتی به نزدیکی خانه می‌رسید، در خانه به صورت اتوماتیک باز شود. چون خسته هستید برای آرامش شما در خانه موسیقی آرامش‌بخشی پخش شود. برای دوش گرفتن نیاز نباشد با شیر آب ور بروید تا دمای آب به حد رضایت بخش برسد. از محل کار بتوانید وسایل پخت و پز را کنترل کنید تا وقتی به خانه رسیدید، نیازی به پخت و پز یا حتی گرم کردن غذا نباشد. این موارد تنها بخش کوچکی از تکنولوژی خانه هوشمند است.
با اینکه در حال حاضر تمام تکنولوژی‌های مورد نیاز برای یک خانه هوشمند ایده‌آل وجود دارد، اما هنوز آن‌طور که باید و شاید این موضوع به صورت ملموس جا نیفتاده. یکی از دلایل آن مربوط است به تعداد زیاد محصولات و برندهای موجود در این صنعت. دلیل دیگر هم مربوط می‌شود به اینکه مردم می‌ترسند که همانند گوشی‌های هوشمند، گجت‌های این تکنولوژی هم زود به گجت‌های پایین رده و از رده خارج تبدیل شود. با وجود این مشکلات، خانه‌های هوشمند آینده چندان دور از دسترس به نظر نمی‌رسند. برای فهم این موضوع اینفوگرافیک زیر را مطالعه کنید.

 

 

 

 

سوالی دارید؟در تلگرام پاسخگوی شما هستیم!

Scroll Up
Skip to toolbar