مناقصه تعمیر و نگهداری تاسیسات

آموزش طراحی تابلو برق

آموزش فارسی طراحی تابلو برق 

مقدمه:

بحث تابلوهای الکتریکی شامل مجموعه‌ای از مطالب متنوع بوده و گردآوری آن‌ها در یک مجموعه کار دشواری است و به همین دلیل کتابی با این عنوان موجود نمی‌باشد. در مجموعه حاضر مطالبی در مورد کلیات تابلو شامل انواع تابلو و موارد کاربرد هر یک از آن‌ها قطعات تشکیل‌دهنده تابلو مانند روش محاسبه تجهیزات نصب‌شده در درون تابلو و برآورد ابعاد تابلو گردآوری‌شده است.

تابلو چیست؟

تابلو عبارت است از فضایی که تجهیزات برقی در آن نصب می‌شوند. در تعریف تابلو لزومی ندارد آن‌ها حتمأ یک فضای بسته فلزی بدانیم بلکه فضای بسته فلزی، نوعی از تابلو محسوب می‌شود. مشکلات ناشی از نصب تجهیزات و خطرات ناشی از عوامل محیطی و پدیده‌هایی مانند اتصال کوتاه که در تجهیزات الکتریکی روی می‌داد و در دسترس بودن تمام قسمت‌های برق‌دار از سوی اپراتور، سازندگان را بر آن داشت تا ایمنی بیشتری را تأمین کنند، ازاین‌رو تابلو به شکل محفظه بسته طراحی شد تا تجهیزات داخل آن غیرقابل‌دسترس باشند.

1

مراحل کلی ساخت تابلو:

۱- بخش فلز و جوشکاری:

به‌طورکلی نوع دستگاه‌های استقراریافته در این بخش ادوات سنگین فلزکاری هست که به ترتیب عبارت‌اند از:
گیوتین برش – پانچ‌های ۱۲ و ۸ تنی – خم ۴۰ تنی از نوع دیجیتالی – خم دستی دستگاه مته‌کاری – دستگاه سه‌کاره برش – دستگاه جوش ۲۵۰ سنگ فرز
همه قطعات ابتدا وارد بخش برش شده و به اندازه‌های مطلوب مطابق نقشه درمی‌آیند. سپس با توجه به فرم و وضعیت موردنیاز برای هر قطعه به بخش‌های پانچ و خم‌کاری و مته‌کاری برده می‌شود.
قطعات خارج‌شده از این بخش وارد بخش جوشکاری می‌شود در این بخش قطعات مختلف ورودی، با توجه به نیازشان جوشکاری می‌شوند. برای از بین بردن اثر خال‌جوش‌ها و به‌منظور یکنواخت کردن سطح فلز در رنگ‌کاری بخش‌های جوشکاری شده خارجی را به بخش فرزکاری می‌برند در این بخش سطوح جوشکاری خارجی را توسط سنگ فرز صاف می‌کنند این مرحله پایان کار بخش فلزکاری و تأمین یا تغذیه ورودی بخش رنگ‌کاری هست.

۲- رنگ‌کاری:

قطعات ساخته‌شده در بخش فلزکاری پس از پرداخت‌کاری وارد بخش رنگ‌کاری می‌شود در این بخش از رنگ‌های ساده برای محیط باز و رنگ‌های چرمی برای محیط بسته استفاده می‌شود پودر رنگ را در داخل دستگاه رنگ‌پاش ریخته و آن را با ولتاژ ۲۰ kv باردار می‌کنند و بدنه تابلو را به زمین متصل می‌کنند و عمل پاشش را انجام می‌دهیم و بعد آن‌ها را از آویزان می‌کنیم تا رنگ کمی خود را بگیرد و خشک شود. سپس قطعات نیمه‌خشک شده را به منتقل می‌کنیم و در درجه حرارت ۱۸۰ درجه سانتی‌گراد در مدت ۲۰ دقیقه قرار می‌دهیم.

2

۳- مونتاژ بدنه و اسکلت داخلی:

در این بخش کلیه قطعات رنگ‌آمیزی شده با توجه به مکان‌هایی که برای آن‌ها مشخص‌شده به همدیگر متصل می‌شوند. البته در مونتاژ بدنه به خاطر ترانسی که در ساختمان قطعات وجود دارد و همچنین عدم اطمینان پانچ زنی در مرحله فلزکاری بعضی از سوراخ‌کاری‌ها در این بخش روی قطعات صورت می‌گیرد.

۴- مونتاژ الکتریکی:

بدنه و اسکلت مونتاژ شده در بخش مونتاژ وارد این بخش می‌شود و در این بخش کلیه ادوات الکتریکی شامل، فیوز، کلید، کنتاکتور، رله پریز، فتوسل، لامپ و شینه ها روی اسکلت داخلی تابلو نصب می‌شود و این اسکلت داخلی، روی پایه‌های داخلی تابلو نصب می‌شود. البته در مورد داخل تابلو باید توضیح داد که این شینه ها از که به‌صورت کلاف هستند در بخش با توجه به اندازه‌های موردنیاز بریده و خم و سوراخ می‌شود و روی آن قرار می‌گیرد سپس مدار توسط تکنسین برق تست می‌شود و تابلو تکمیل‌شده به انبار مربوطه منتقل می‌شود.

آشنایی با اجزا و عملکرد تابلو برق:

  • روشنایی و لامپ‌ها:

الف- لامپ‌های سیگنال

لامپ‌های علامت دهنده یا لامپ‌های سیگنال در کلیه دستگاه‌های صنعتی و تابلوهای توزیع و تابلو فرمان به کار می‌روند. نوع استفاده از این لامپ متفاوت است. این لامپ به‌عنوان لامپ خبر استفاده می‌شود و می‌توان روشن بودن، خاموش بودن و یا عیب دستگاه و…را نشان دهد. چراغ‌های مورداستفاده در مدار فرمان، یک چراغ کم قدرت است که با ولتاژهای مختلف از ۲۴ تا ۲۲۰ ولت کار می‌کند. این چراغ‌ها معمولاً در سه رنگ استاندارد قرمز، سبز و نارنجی ساخته می‌شوند. البته رنگ آبی و سفید هم وجود دارد اما کمتر استفاده می‌شود. برای مثال در کارخانه‌ای که تعداد زیادی موتور درآن‌واحد مشغول به کار بوده و فواصل آن‌ها تا تابلوی کنترل نسبتاً زیاد باشد، از چراغ قرمزی که توسط کنتاکت بازی از کنتاکتور اصلی موتور روشن می‌شود استفاده می‌کنند. با استفاده از کنتاکتهای باز کنتاکتور می‌توان چراغ سبزی را که نمایشگر حالت خاموشی مدار است روشن نمود. در نقشه‌ها برای نمایش چراغ سیگنال از حرف h استفاده می‌شود.

energy-saving-bulbs-8

ب-لامپ های روشنایی:

از این لامپ‌ها برای روشنایی درون تابلو برق و همچنین روشنایی محیط کارگاه و کارخانه استفاده می‌شود این لامپ‌ها انواع شکل‌ها را شامل می‌شوند اما دو نکته مهم هست.

الف- زمان روشن شدن لامپ‌ها که این موضوع با فتوسل انجام می‌شود.

ب- به‌صورت تکی یا گروهی روشن شدن لامپ‌ها که در بخش طراحی اولیه و محاسبه قطعات بحث خواهد شد.

روشن-خاموش کردن تک‌به‌تک لامپ‌ها:

energy-saving-bulbs-9

روشن- خاموش کردن لامپ‌ها به‌صورت گروهی:

energy-saving-bulbs-10

  • کلید محافظ (می‌تواند فیوز کاردی، مینیاتوری، کلید حرارتی وباشد):

کلید محافظ بسته به نوع و کارکرد موتور، معمولاً از ۱٫۵ تا ۱٫۸ برابر جریان موتور (جریان نامی)، بالاتر گرفته می‌شود. وظیفه آن حفاظت از اتصال کوتاه و اضافه‌بار است.

energy-saving-bulbs-11

توجه: بحث محاسباتی و انواع فیوزها در قسمت طراحی اولیه و محاسبه قطعات به‌صورت کامل تشریح می‌شود.

  • رله کنترل فاز:

فقط در سه فاز کاربرد دارد وهمان طور که از نامش پیدا است وظایف زیر را بر عهده دارد:

 

  • در صورت قطع یکی از فازها (دوفازشدن)، فرمان قطع می‌دهد.
  • در صورت افت ولتاژ شبکه از حد مجاز مثلاً ۳۶۰ ولت فرمان قطع می‌دهد.
  • در صورت بالا رفتن ولتاژ از حد مجاز مثلاً ۴۲۰ ولت، فرمان قطع می‌دهد.
  • در صورت اختلال درصد تقارن فاز، فرمان قطع می‌دهد.

نکته: کنترل فاز هنگام اضافه جریان عمل می‌کند، اضافه جریان ممکن است در اثر قطع یکی از فازها یا کم شدن ولتاژ یا اضافه‌بار ناگهانی صورت گیرد.

روش نصب:

R S T -1 سه فاز ورودی را به ترمینال وصل می‌کنیم.

-۲ (A-1, A-2) تغذیهٔ ۲۲۰ ولت هست.

۳- کنتاکتهای باز و بسته ۱۸-۱۶-۱۵ می‌باشد که فرمان قطع و وصل را می‌دهند.

درصورتی‌که ۴ شرط بالا رعایت شود رله, تیغه ۱۵ و ۱۶ را باز و ۱۵ و ۱۸ را بسته می‌کند.

energy-saving-bulbs-12

نمای داخلی و نحوه نصب به موتور:

energy-saving-bulbs-13

  • رله زمانی (تایمر):

تایمرها در انواع الکترونیکی, نیوماتیکی موتوری, بیمتالی, هیدرولیکی ساخته‌شده‌اند. اما استفاده آن‌ها در صنعت برای قطع یک تیغه و وصل تیغهٔ دیگری است. مثلاً درراه اندازی ستاره مثلث از این تایمرها استفاده می‌شود.

تایمر به‌طورکلی دو نوع است:

  • on delay
  • off delay

:on delay-1 عملکرد آن به‌محض برق‌دار شدن بو بین، شروع می‌شود.

off delay-2: عملکرد آن به‌محض قطع کردن برق از بو بین، شروع می‌شود.

سه فاکتور اصلی در تایمر: بوبین – تایم – کنتاکت

یعنی بسته به نوع و کاربرد آن درمدار، عملکرد هر یک از آن‌ها تعیین می‌شود.

مثلاً:

energy-saving-bulbs-14

-همین مراحل برای off delay هم وجود دارد، فقط جمله:”با قطع برق بوبین ” را با عبارت اول مثال‌های بالا، عوض کنید.

توجه: تکنیک تایمر بادی:

این تایمر عملکرد مکانیکی دارد (بوبین الکتریکی ندارد) یعنی مانند کنتاکت کمکی روی کنتاکتور قرارمیگیرد و توسط اهرمی که به آن متصل است، کار بوبین را انجام می‌دهد.

energy-saving-bulbs-15

  • رله اضافه‌بار (مغناطیسی):

این قطعه ازنظر کارایی همانند بی متال می‌باشد و می‌تواند بجای آن، در مدار قرار گیرد، یعنی محافظت از موتور در مقابل بار یا جریان اضافه. فقط تفاوت آن با بی متال در نحوه عملکرد است. در بی متال، بار اضافه به‌صورت مکانیکی (دو فلز) وتاثیر حرارتی خط بر آن تشخیص داده می‌شود ولی در کنترل بار، بار جاری در سیم توسط سیم‌پیچ کوچکی سنجیده می‌شود وب صورت سیگنال الکتریکی به کنتاکتهای آن فرمان قطع می‌دهد.

*نکته: رله اضافه‌بار مغناطیسی به رله کنترل بار معروف است.

۶- رله اضافه بار (بیمتال)

در رله های حرارتی ، سه تیغه تعبیه شده که سیم حامل جریان چند حلقه به دور آن پیچیده می شود. در اثر عبور جریان اضافه بار، هادی ها گرم ، حرارات به بی متال منتقل می شود و با عث خم شدن تیغه می شود. حرکت هر یک از بی متالها به اهرمی فشار می آورد و با جا به جا شدن اهرم ، یک میکرو سوئچ که دارای کنتاکت تبدیل باز و بسته است تغییر وضعیت می دهد و مدار فرمان را قطع می کند. این رله ها تنظیم پذیر هستند.

energy-saving-bulbs-13

رله بی متال دارای تیغهای بسته ٩۵ و ٩۶ است و همچنین تیغه های ٩٧ و تیغه های باز را شامل میشود.

با تغییر پیچ زیر قاب شیشه ای می توان میزان رنج جریان را برای موتور انتخاب کرد.با دکمه reset بیمتال به حالت اولیه باز میگردد.

بی متال ها در دو نوع تکفاز و سه فاز هستند.بی متال دقیقا زیر کنتاکتور وصل میشود.

بی متال تکفاز یک ورودی برای برق دارد و یک خروجی برق دارد و یک تیغه ی باز و یک تیغه ی بسته دارد.

بی متال سه فاز سه ورودی برای عبور برق و سه خروجی برای خارج شدن برق وارد شده و همچنین یک تیغه ی باز و یک تیغه ی بسته دارد.

۷-کلید حرارتی:

تمام شرایط یک رله بی متال را دارد به اضافه کلید دستی قطع و وصل.

energy-saving-bulbs-14

۸- کنتاکتور معمولی:

در مورد کنتاکتور میتوان گفت که یک کلید مغناطیس است که وقتی ولتاژ مورد نظر به آن اعمال میشود یک سری کنتاکت باز را بسته و یک سری کنتاکت بسته را باز میکند.که با استفاده از این خاصیت مدارهای مختلفی میتوان مدارهای زیادی رو طراحی کرد.

ساختمان کنتاکتور:

این کلید از دو هسته به شکل E یا U که یکی ثابت و دیگری متحرک است و در میان هسته ثابت یک بوبین یا سیم پیچ قرار دارد،تشکیل شده است. وقتی بوبین به برق وصل میشود با استفاده از خاصیت مغناطیسی ،نیروی کششی فنر را خنثی میکند و هسته فوقانی را به هسته تحتانی متصل کرده باعث میشود که تعدادی کنتاکت عایق شده از یکدیگر به ترمینال های ورودی و خروجی کلید متصل میشود و یا باعث باز شدن کنتاکت های بسته کنتاکتور بسته کنتاکتور گردد.

در صورتی که مدار تغذیه بوبین کنتاکتور قطع شود ،در اثر نیروی فنری که داخل کلید قرار دارد هسته متحرک دباره به حالت اول باز میگردد .

105

نکته:کنتاکتورهای با آمپراژ بالا هم وجود دارد که بیشتر برای راه اندازی برق کمپرسورها استفاده می شود. یک نمونه از آن در تصویر زیر دیده می شود.

energy-saving-bulbs-18

همانطور که می دانیم کنتاکتور سه ورودی برق برای سه فاز و سه خروجی برای برق سه فاز دارد.همچنین دارای یک تیغه باز و یک تیغه بسته است.البته می توان کنتاکتور کمکی که فقط دارای تیغه های باز و بسته دارد را نیز به آن اضافه کرد.نمونه های کنتاکتور کمکی هم در زیر قرار دارد .

energy-saving-bulbs-19

باتوجه به زمان لازم برای وصل بودن کنتاکتورها جریانهای زیر نعریف میشود :

الف  جریان دائمی :

جریانی است که میتواند در شرایط کار نرمال و در زمان نامحدود و بدون قطع شدن از کنتاکتهای کنتاکتور عبور کرده و به آن صدمه ای نزند و حرارت ایجاد شده در کنتاکتها از حد مجاز تجاوز ننموده .

ب  جریان هفتگی :

جریانی است که در شرایط کار نرمال و با هفته ای یک بار اتصال میتوان از کنتاکتهای کنتاکتور عبور کرده و در خصوصیات کار کنتاکتور هیچگونه تغییری پیش نیاورد .

ج  جریان هشت ساعتی :

جریانی است که با اتصال یک بار در هر هشت ساعت در شرایط کار نرمال میتواند از کنتاکتهای کنتاکتور عبور کرده و تغییری در خصوصیات کار کنتاکتور ایجاد نکند ..

جریان کار نامی :

جریان کار نامی یک کنتاکتور جریانی است که شرط استفاده از کنتاکتور را بیان میکند و در رابطه با نوع و مقدار ولتاژ بار میباشد .

جریان اتصال کوتاه ضربه ای:

در مدار فرمان و مدار قدرت کنتاکتور باید از وسایل حفاظتی استفاده نمود تا در صورت اتصال کوتاه بلافاصله مدار قطع شود چون در فاصله زمانی اتصال کوتاه تا قطع مدار توسط وسایل حفاظتی از کنتاکتهای کنتاکتور نیز جریان خیلی زیادی عبور میکند لذا باید کنتاکتها تحمل این جریان را در این زمان کوتاه داشته باشند و به یکدیگر جوش نخورده و یا تغییر فرم ندهند .

مقدار ماکزیمم جریان را در لحظه اتصال کوتاه به Is نشان داده و جریان اتصال کوتاه ضربه ای مینامند .

جریان نامی زمان کم :

مقدار موثر جریانی را که کلید برای زمان یک ثانیه در حالت اتصال کوتاه میتواند تحمل کند بدون اینکه صدمه ببیند جریان نامی زمان کم و یا جریان یک ثانیه تامیده میشود

ولتاژ های نامی :

الف  ولتاژ کار نامی :

مربوط به اتصال دهنده بوده و مقدار ولتاژی است که کنتاکتها میتوانند با جریان کار نامی Ie در این ولتاژ مورد استفاده قرار گیرند .

ب  ولتاژ عایقی نامی

استحکام عایقی بین عضوهای اتصالی را مشخص میکند .

ج  ولتاژ تغذیه نامی :

ولتاژی است که باید به بوبین کنتاکتور اتصال یابد و معمولا مقدار آن روی بوبین کنتاکتور نوشته میشود .

کنتاکتور خازنی:

این کنتاکتورها برای ساخت بانک خازنی مورداستفاده قرار می‌گیرد. با توجه به اینکه سلف یک عنصر مخالفت‌کننده با تغییرات جریان و خازن مخالفت‌کننده با تغییرات ولتاژ است لذا در لحظه وصل از سلف به‌طور ناگهانی جریان عبور نکرده و درنتیجه جرقه‌ای زده نخواهد شد ولی در خازن این قضیه برعکس بوده و در لحظه وصل جریان شدید بوده و به طبع آن جرقه وجود دارد ولی در قطع ازآنجاکه پتانسیل صفحات به پتانسیل منبع رسیده جریان کم و درنتیجه جرقه ملموس نخواهد بود.

و برای جلوگیری از جرقه در هنگام وصل خازن‌ها از سیم‌پیچ‌های جرق گیری در کنتاکتورهای خازنی استفاده می شود.

در کنتاکتورهای خازنی به‌جای ۳ تیغه ۶ تیغه وجود دارد که تیغه‌های جرق گیر چند میلی‌ثانیه زوتر وارد مدار می‌شود.

این کنتاکتورها دارای سه کنتاکت کمکی هستند که حدوداً چند میلی‌ثانیه زودتر از کنتاکت اصلی بسته می‌شوند و با ۶ عدد مقاومت سری هستند که پیک جریان را محدود به جریان نامی کنتاکتور می‌نماید با وصل کنتاکت اصلی مدار فرعی اتصال کوتاه می‌شود.

سیم‌های حلقوی هستند که همانند سلف در مقابل تغییرات جریان می‌ایستند.

بعد از بسته شدن کنتاکت های اصلی و اتصال کوتاه شدن مقاومت‌ها کنتاکت های کمکی مجدداً باز می‌شوند و این کنتاکتورها به کنتاکتورهای AC6-B معروف هستند.

energy-saving-bulbs41

البته بسته به نوع مارک کنتاکتور می‌تواند کنتاکتور دقیقاً مثل شکل بالا نباشد اما در کل کنتاکتورهای خازنی ازنظر جرقه در لحظه وصل محافظت می‌شوند.

چرا باید از کنتاکتورهای خازنی استفاده کرد؟

یک خازن دقیقاً در لحظه کلید زنی کاملاً رفتاری همانند اتصال کوتاه از خود نشان می‌دهد. این امر باعث ایجاد جریان هجومی شدید در لحظه سوئیچینگ خازن در شبکه می‌گردد. جریان هجومی ارتباط مستقیمی با ولتاژ در لحظه کلید زنی، امپدانس کابل‌ها و ترانسفورماتورهای تغذیه دارد.

در حالت استفاده از یک خازن منفرد، جریان شارژ در زمان کلید زنی به ۳۰ برابر جریان نامی خازن می‌رسد. در صورت استفاده از بانک‌های چند پله‌ای، جریان هجومی به بیش از ۱۸۰ برابر جریان نامی خواهد رسید. این جریان زیاد که از منبع تغذیه و خازن‌هایی که قبلاً شارژ شده، کشیده می‌شود از کنتاکتور عبور خواهد کرد. جریان هجومی با دامنه بالا، ناخواسته بوده و باعث جوش خوردن کنتاکتور معمولی خواهد شد.

در صورت استفاده از کنتاکتور ۳ AC در لحظه وصل خازن پیک جریان هجومی از رابطه زیر به دست می‌آید.

energy-saving-bulbs42

کمپکت:

کلیدهای قطع و وصل زیر بار هستند که آمپراژ بالایی از آن‌ها عبور می‌کند و همچنین از باس بار (شین) برای عبور جریان از آن‌ها استفاده می‌شود.

energy-saving-bulbs44

فتوسل:

فتوسل وسیله‌ای است که نسبت به نور حساس بوده و با برخورد شعاع‌های نوری با صفحه آن از خود ولتاژی تولید می‌کند و از تولید این ولتاژ می‌توان رله‌ای را بکار انداخت که مداری را قطع یا وصل کند. طرز کار کلید فتوسل بدین‌صورت است که وقتی روز است، فتوسل ولتاژی را تولید می‌کند که این ولتاژ تولیدی به رله‌ای فرمان می‌دهد که مدار روشنایی معابر را قطع کند. با تاریک شدن هوا چون نوری وجود ندارد، فتوسل دیگر ولتاژی تولید نمی‌کند و جریانی به رله نمی‌رسد که دستور قطع لامپ‌های معابر را بدهد، درنتیجه لامپ‌های معابر روشن می‌شود.

لازم به تذکر است که همراه با فتوسل یک تقویت‌کننده وجود دارد که تغییرات جریان در اثر نور تقویت می‌کند و رله بکار می‌اندازد.

نحوهٔ راه‌اندازی و وصل آن به یک کنتاکتور برای روشن کردن گروهی از لامپ‌ها در شکل زیر نشان داده‌شده است.

ترموفیت:

شین‌ها با پوشش پلاستیکی ترموفیت به رنگ‌های آبی؛ قرمز و زرد مشخص می‌گردند.

energy-saving-bulbs45

بست کمربندی ولوله خرطومی و ریل مینیاتوری و داکت و حروف و اعداد پلاستیکی و کابلشو:

بست کمربندی برای محکم کردن چند سیم بکار می‌رود.

energy-saving-bulbs46

لوله خرطومی برای قرار دادن چندین سیم در کنار هم به‌صورت تابیده‌شده بکار می‌رود. البته در دو جنس فلزی و پلاستیکی است که اصولاً از جنس پلاستیکی استفاده می‌شود.

energy-saving-bulbs47

ریل مینیاتوری هم برای قرار دادن کلیدها و کنتاکتور و بی متال plc, و سایر اجزای تابلو برق بر روی آن مورداستفاده قرار می‌گیرد.

energy-saving-bulbs48

وظیفه داکت آن است که تمامی سیم‌ها از آن عبور کند تا زیبایی به تابلو برق بدهد.

energy-saving-bulbs49

حروف و اعداد پلاستیکی برای شماره‌گذاری بر روی سیم برای یافتن مسیر اتصال سیم است.

energy-saving-bulbs50

از کابلشو به‌منظور اتصال هادی کابل به شینه و کنتاکتورها و سایر محل‌های اتصال موردنیاز استفاده می‌شود. جنس کابلشو برای کابل‌های مسی, مس قلع اندود و برای کابل‌های آلومینیومی, از آلومینیوم است.

energy-saving-bulbs52

عیب یابی و نگهداری سیستم تهویه مطبوع خانگی

 تصور کنید اگر در یک روز گرم تابستانی ناگهان سیستم تهویه مطبوع خانه یا محل کار شما از کار بیفتد و برای تعمیر آن مجبور باشید هزینه های گزاف پرداخت کنید!
ما در این مقاله قصد داریم روش های ساده نگهداری سیستم تهویه مطبوع (کولر گازی، کولر آبی و…) خود را به شما آموزش دهیم تا از هزینه ها براحتی بکاهید.

بخش اول. عیب یابی
Image titled Check Your Air Conditioner Before Calling for Service Step 11- اول از همه مشخص کنید ایراد چیست؟ تهویه شما بطور کامل کار نمیکند؟ یا به حد کافی خنکی ندارید؟ 
Image titled Check Your Air Conditioner Before Calling for Service Step 22- در صورتی که سیستم تهویه مطبوع بطور کلی کار نمی کند این بدان معناست که یونیت خارجی سیستم از کار افتاده است. در گام اول اتصال جریان برق به دستگاه را چک کنید (فیوز، دوشاخه و…) در صورتی که برق به دستگاه وصل بود از تنظیم درست ترموستات اطمینان حاصل نمایید.
Image titled Check Your Air Conditioner Before Calling for Service Step 3

 

 3- تسمه دمنده را بررسی کنید. در صورتی که هیچ باد خنکی ندارید پارگی و یا خرابی تسمه دمنده (کولر آبی و یا دمنده داکت داخلی) ممکن است علت مشکل باشد.
Image titled Check Your Air Conditioner Before Calling for Service Step 4
 4- فیلتر ها را بشویید، گرفتگی بیش از حد فیلتر های هوا ممکن است باعث گرفتگی راه تهویه هوا شده باشد. بطور کلی فیلتر های تهویه هوا (داکت) باید بصورت ماهیانه شستشو شوند.Image titled Check Your Air Conditioner Before Calling for Service Step 5
5-اگر همه چیز به برق اتصال دارد، فیلتر ها تمیز است، ترموستات درست تنظیم شده، دمنده مشکلی ندارد باید با متخصصین تماس بگیرید.
 بخش دوم. نگهداری
Image titled Check Your Air Conditioner Before Calling for Service Step 6
 1-فیلتر ها را بشوئید، در دور های زمانی ماهانه سیستم تهویه را خاموش کرده و فیلتر های یونیت داخلی و خارجی برای کولر گازی و پوشال ها برای کولر آبی را با حوصله بشوئید.Image titled Check Your Air Conditioner Before Calling for Service Step 7
2-تعویض بموقع فیلتر های داخلی موجب افزایش طول عمر دستگاه و همچنین افزایش کارایی سیستم تهویه مطبوع شما می گردد.

ببینید: آشنایی با دیگ بخار

دستگاه هایی که به دلیل تولید بخار جهت چرخاندن توربین و تولید گرما (مثل گرم کردن کوره ها) استفاده می شوند را دیگ بخار می نامند. معمول ترین مایع وارد شده به دیگ های بخار، آب است که در طی مراحلی وارد دیگ شده و تبدیل به بخار می گردد. قسمت های اصلی انتقال دهنده آب به دیگ به دسته های 1- منبع آبرسانی 2- فیلتر شنی 3- سختی گیر می توان تقسیم کرد.

موتورخانه مرکزی بهتر است یا پکیچ؟

در مجموع هر محصول یا سیستمی مزایا و معایب و همچنین شرایط خاص استفاده خود را دارد لذا اینکه تصور کنیم موتورخانه کلآ دارای نقاط ضعف و فاقد مزیت یا برعکس سرشار از نقاط مثبت است، تصور اشتباهی است. این موضوع درباره پکیج یا هر دستگاه گرمایشی و سرمایشی دیگر نیز صدق می کند.

با توجه به طرح موضوعاتی یکسویه در بعضی از رسانه ها در تایید یا رد سیستم پکیج یا موتورخانه بدون رعایت اخلاق حرفه ای در اطلاع رسانی به مخاطبین، در این مقاله سعی بر آن بوده دو سیستم مورد نظر از دیدگاه “مصرف انرژی و ایمنی ساکنین ساختمان ها در برابر حوادث گاز گرفتگی” بصورت کاربردی و تجربی با یکدیگر مقایسه شوند.
در ابتدا تاکید می شود در این تحلیل، وضعیت موتورخانه‌های سنتی موجود در کشور مورد بحث و مقایسه است، نه موتورخانه های جدید با راندمان بالا.

بخش اول: مقایسه مصرف گاز پکیج و موتورخانه های مرکزی
۱– سیستم های دارای مخزن از مزیت داشتن حجم مشخصی آب گرم برای زمان قطع برق برخوردارند.اینکه این امتیاز تا چه حد برای ساکنین ساختمان ها ارزشمند است، در فرایند تصمیم گیری و انتخاب آنها موثر خواهد بود. لذا در زمان انتخاب پکیج نیز مشتری می تواند مدل پکیجی را انتخاب نماید که منبع ذخیره ی آب گرم هم دارد اما به دلایلی که در ادامه به آن ها اشاره خواهد شد، انتخاب همچین پکیجی توصیه نمی شود.
• 
بر اساس نتایج یک تحقیق معتبر در چند سال قبل در شهر ساری، میزان انرژی لازم برای گرم نگه داشتن مخازن آب گرم شامل موتورخانه ها و آبگرمکن های مخزنی در ساعات غیر مفید شبانه، معادل انرژی مورد استفاده برای یک شهر ۱۵ هزار نفری است! اگر سیستم فقط در زمان مورد نیاز،آب گرم فوری را تامین کند، دیگر چه نیازی به مخزن ذخیره آب گرم احساس می شود؟ آیا مخزن ذخیره آب گرم آبگرمکن مخزنی یا موتورخانه مزیت آنها به حساب می آید؟ تکنولوژی در خدمت بشریت است تا نیازهای ما را برطرف کند و آن تکنولوژی جایگذین سیستم های تامین آب گرم فوری هستند.
۲– با توجه به گزارش شرکت بهینه سازی مصرف سوخت از ۵ هزار ساختمان مجهز به سیستم موتورخانه مرکزی، مصرف سالیانه ساختمان های مسکونی مجهز به موتورخانه با مساحت ۱۰۰۰ مترمربع (ساختمان ۵ طبقه شامل ۱۰ واحد حدودا” ۱۰۰ متری) بالغ بر ۳۵ هزار متر مکعب است این یعنی سرانه ی گاز مصرفی هر واحد در سال ۳۵۰۰ متر مکعب خواهد بود. درحالیکه سرانه گاز مصرفی در واحدهای مسکونی با کیفیت ساخت و اقلیم مشابه- مجهز به پکیج حدود ۱۰۰۰ متر مکعب مقدار کمتری است. بنابراین پکیج نسبت به موتورخانه مزیت صرفه‌جویی گاز را داراست. راندمان پکیج ها بر اساس استاندارد برچسب انرژی آنها، عمدتان بالای ۸۰درصد و حتی بالاتر از ۹۰درصد است. 
۳– علل و عوامل تاثیرگذار بر راندمان پایین “سیستم حرارت مرکزی یا موتورخانه های موجود” که مطابق گزارش شرکت بهینه سازی مصرف سوخت کشور حدود ۵۵درصد اعلام شده، کاملآ مشخص و در دسترس است. نکته اصلی و مهم قابل توجه در این زمینه این است که موتورخانه یک قطعه یا یک محصول نیست بلکه یک سیستم و مجموعه است که از اجزا و قطعات متعدد تشکیل یافته که بر راندمان کل سیستم تاثیرگذار است. هرچند ممکن است راندمان هریک از اجزاء موتورخانه بصورت مجزا ۸۰ درصد یا بالاتر اعلام شود اما طراحی و اجرای کل موتورخانه و منبع دوجداره، لوله کشی ساختمان، وضعیت عایق بندی منبع ذخیره آب گرم و لوله های رفت و برگشت، مکش دودکش و تهویه هوا و … راندمان کل را تعیین می کند. دلایل اصلی راندمان پایین موتورخانه های موجود در کشور عبارتند از:
• 
عدم طراحی و اجرای مناسب کل سیستم بر اساس محاسبات فنی مهندسی
• 
عدم انطباق درست ظرفیت حرارتی موتور‌خانه با بار حرارتی کل ساختمان
• 
عدم تناسب صحیح ظرفیت حرارتی دیگ با مشعل
• 
استفاده از دیگ چدنی به عنوان مبدل حرارتی
• 
عدم تنظیم دقیق مشعل و در برخی موارد پایین بودن راندمان مشعل و دیگ
• 
عدم عایق‌بندی صحیح منبع آب گرم داخل موتورخانه، منبع انبساط روی پشت بام، لوله های رفت و برگشت شوفاژ ها و لوله های آب گرم بهداشتی
• 
عدم استفاده از فناوری های نوین و پیشرفته مثل مبدل های صفحه ای برای تامین آب گرم فوری و به کار گیری مخازن بزرگ ذخیره آب گرم
• 
رسوب گیری زیاد در داخل پره‌های دیگ و منبع آب گرم که بخش زیادی از آن به دلیل وجود املاح در آب است.
• 
نامناسب بودن دودکش و تهویه هوای لازم برای احتراق
• 
عدم بکارگیری یا عدم اجرای مناسب سیستم مدیریت هوشمند موتورخانه (BMS) و در بعضی موارد خارج کردن ترموستات ها از حالت هوشمند و اتوماتیک به حالت دستی توسط اوپراتورها یا کاربران و درنتیجه عدم تنظیم صحیح و دقیق ترموستات
• 
فاصله ی زیاد منبع آب گرم از مصرف کنندگان
• 
عدم امکان تنظیم دماهای مناسب برای آب گرم مصرفی و گرمایش به صورت مجزا
• 
عدم قابلیت تنظیم درجه ای توان کارکرد مشعل متناسب با نیاز که البته در فناوری های جدید سیستم ماژول شعله وجود دارد که خود مزیت بسیار بزرگی برای کاهش مصرف گاز به حساب می آید.
• 
لزوم راه اندازی سیستم گرمایش سالانه با اولین درخواست (سکونت اولین خانواده در یکی از واحد های مسکونی ساختمان های نوساز و اولین خانواده ای که احساس سرما کند)
• 
عامل فرهنگی یا روانی: چرا من باید صرفه جویی کنم ولی هزینه مصرف بالای بقیه را پرداخت کنم؟ (عدم مدیریت مصرف انرژی توسط خانواده ها)
• 
عدم وجود سامانه ای دقیق و قابل اعتماد برای تعیین سهم مصرفی هر واحد مسکونی برای تقسیم شارژ 
۴– نکته مهم دیگر اینکه، راندمان بالا در یک سیستم حرارتی یعنی رده بالاتر در برچسب انرژی، و در واقع مصرف کمتر انرژی که از طرفی محصولات احتراق که از طریق دودکش ها وارد هوای شهرها و محیط زیست می شود، از میزان کمتر آلایندگی و گازهای مخرب برخوردار است. مطمئنن این ادعا صحت دارد که بخش زیادی از آلودگی هوای شهرها در ماههای سرد سال، نتیجه ی سیستم های حرارتی با راندمان پایین و پرمصرف ساختمان ها است. بر اساس یک پروژه ی مطالعاتی در شرکت بهینه سازی مصرف سوخت، میزان گازهای آلاینده خروجی از دودکش موتورخانه ی یک ساختمان ۱۰ طبقه، معادل آلودگی ۱۲ تا ۱۴ خودروی سواری است که تمام وقت در سطح شهر در حال تردد هستند. به همین دلیل است که روی طرح بازدید و معاینه فنی موتورخانه ها تاکید فراوان می شود.
۵– علت گرایش زیاد مردم در چند سال گذشته و به خصوص بعد از اجرای هدفمندی یارانه ها به پکیج و تقریبا کنار گذاشتن موتورخانه های سنتی در غالب ساخت و سازهای جدید بدون تردید موضوع “مدیریت و هزینه انرژی و رفاه” بوده است. 
۶– تکنولوژی های روز دنیا در دیگ و مشعل یعنی موتورخانه های مدرن (پکیج های چگالشی) بسیار مناسب هستند و کاملآ توصیه می شوند. در حال حاضر برخی شرکتها، این تکنولوژی را وارد کرده اند و حداکثر ظرف ۵ سال آینده، موتورخانه های مدرن تولیدی در داخل کشور با دیگ و مشعل های بسیار پیشرفته (پکیج های چگالشی قدرتمند مرکزی)، بسیار کم مصرف و کم جا در ساختمان های بزرگ، برج ها، هتل ها، بیمارستان ها، ساختمان های اداری و تجاری و … جایگزین سیستم های موتورخانه های سنتی موجود و همچنین در ساختمان های با تعداد واحد مسکونی زیاد، جایگزین پکیج های مستقل آپارتمانی خواهند شد.

بخش دوم: مقایسه ایمنی پکیج و موتورخانه مرکزی از لحاظ خطر حوادث گازگرفتگی
۷– برخی از مدافعین سیستم موتورخانه و به نوعی منتقدین پکیج، هشدار می دهند که حذف موتورخانه و ترویج پکیج ها، خطر حوادث گازگرفتگی را افزایش می دهد اما مطابق گزارش کارشناسان آتش نشانی، شرکت گاز و … علت بیش از ۸۰ درصد حوادث گازگرفتگی، مشکل دودکش ساختمان هاست. تصور اینکه در ساختمان های مجهز به سیستم حرارت مرکزی، حادثه ی گازگرفتگی رخ نمی دهد یک فرض کاملا اشتباه است. اما مشکل از سیستم دیگ و مشعل و … نیست، مشکل در مکش دودکش موتورخانه، نحوه اجرای مناسب دودکش و اتصال و درزبندی قطعات دودکش داخل دیوار در زمان ساخت و ساز و همچنین مشکل در ورود هوای تازه به موتورخانه و تهویه هواست که درصورت مختل شدن هریک به علت ظرفیت بالای مشعل موتورخانه (معادل ظرفیت چند دستگاه پکیج)، خطر گازگرفتگی بسیار بیشتر و شدیدتر خواهد بود. با نشت گاز مونواکسید کربن از طریق رایزرها و راه پله ها به داخل واحدهای مسکونی، نشت گاز از ترک های دیواری که دودکش موتورخانه از آن عبور کرده و دودکش عایق بندی مناسبی نگردیده و یا دچار ترک و شکستگی شده است، گازگرفتگی گروهی و مرگ خاموش رخ می‌دهد.

۸نصب هر نوع پکیج در واحدهای مسکونی با زیربنای کم (مطابق مبحث ۱۷، واحدهای با مساحت زیر ۶۰ متر) مجاز نیست. در این واحدها نصب سیستم های درون سوز یا با محفظه احتراق باز که اکسیژن محل نصب را مصرف میکنند (شامل آبگرمکن، پکیج و بخاری معمولی) ممنوع است و به جای آن استفاده از سیستم های حرارتی که بدلیل داشتن دودکش دوجداره و محفظه احتراق بسته ، هوای مورد نیاز برای احتراق را از محیط باز بیرون ساختمان تامین می کنند الزامی می باشد.

هرچند در بناهایی با متراژ بالا مانند هتل ها، رستوران ها، بیمارستان ها، ساختمان ها و برج هایی با مساحت بالا بهترین و مطمئن ترین گذینه، موتورخانه های مرکزی هستند که البته نیاز به طراحی و اجرای مناسب و دقیقی دارند. شرکت آرین پادرا صنعت ارزش با انجام پروژه های تاسیساتی مهم و بزرگی مثل بیمارستان ها، سالن های سینما، مجتمع های تجاری و … موفق گردیده است بالاترین راندمان موجود در سیستم های موتورخانه ای در سطح کشور را طراحی و پیاده سازی نماید.

سرویس و نگهداری کولر آبی

سرویس و نگهداری کولر آبی

  1. جهت نگهداری صحیح از کولر آبی اولین نکته ای باید رعایت شود محل نصب کولر آبی می باشد.جهت انتخاب محل نصب کولر آبی نکات زیر را رعایت نمائید:
    • سعی کنید محلی که جهت نصب کولر آبی در نظر می گیرید سایه باشد و یا در ساعات کمتری از روز  زیر تابش مستقیم نور آفتاب باشد.
    • ترجیحاً  کولر آبی را نزدیک دیوارها یا ستون ها نصب کنید تا لرزش کمتری داشته باشد.
    • برای بالا نگه داشتن کولر از یک چهارپایه ساخته شده از نبشی 2.5 یا 3 با ارتفاع حدوداً 30 سانتیمتری استفاده نمایید.
    • کولر آبی را با فاصله زیاد از دودکش ها و هواکش ها و لوله های ونت فاضلاب قرار دهید تا امکان مکش هوای خروجی و بوهای نامطبوع به داخل کولر به حداقل برسد.
    • بمنظور جلوگيري از اتلاف انرژی و  لرزش کولر آبی در محل اتصال كولر به كانال ها بايد از برزنت استفاده شود.
  2. .جهت استفاده بهینه  از کولر آبی ، هنگام راه اندازي آن در ابتداي فصل گرما نکات زیر را رعایت فرمائید:
    • باید پوشال های کولر آبی را هرساله در ابتدای فصل گرما و اوج استفاده از آن تعویض نمایید، اما اگر به هر دلیلی نتوانستید پوشال های کولر آبی  را تعویض کنید، بهترین راه برای خلاص شدن از باکتری های رشد کرده در پوشال ها این است که محلولی شامل ۱۰ درصد پرکلرین (که یک ماده ضد عفونی کننده است که در بازار با درصد 60 یا 70 درصد بفروش می رسد و بیشتر برای ضدعفونی کردن میوه ها و سبزیجات مورد استفاده قرار می گیرد) و ۹۰ درصد آب درست کنید و در کف کولر بریزید تا با روشن کردن واتر پمپ این محلول کاملاً روی پوشال ها را بپوشاند و پوشالها را از وجود انواع قارچ ها و باکتری ها و … تمیز نماید.
    • اگر کولر آبی شما از نوع تسمه دار است سعی کنید هرساله با شروع فصل گرما نسبت به بررسی سلامت تسمه آن نیز اقدام نمائید تا در فصل گرما با مشکل پاره شدن تسمه مواجه نشوید. همچنین دقت داشته باشید تسمه و فلكه هاي (پولي ) موتور و فن هوادهی بايد در يك امتداد باشند تا موجب لنگي وساييدگي تسمه و لرزش موتور کولر آبی  نشود. در صورت وجود ساييدگي وبريدگي تسمه آن را تعويض كنيد.
    •  كف كولر را با آب شست وشو دهید تا کاملاً تمیز شود و در صورت زنگ زدگي نسبت به ترمیم آن اقدام نمائید. ( البته بهتر است هرساله با شروع فصل سرما و از کار انداختن کولر آبی ، آب باقی مانده در کولر را خالی نموده و محل هاي زنگ زده را ضد زنگ زده ورنگ كاري نماييم.)
    • تجهیزات داخلی از جمله یاتاقان ، فن هوادهی سانتریفیوژ و… کولر آبی را یکبار بوسیله آب شست و شو دهید و پس از خشک شدن آن را روغن کاری نمائید و از روان کار کردن این قطعات اطمینان حاصل نمائید.
    •  به دلیل وجود املاح فراوان در آب های لوله کشی ، بدنه کولر آبی و بخصوص پمپ هاي آب کولر آبی بشدت رسوب می گیرند و ممکن است بعد از گذشت یک فصل درست کار نکنند و احتیاج به تمیز شدن و یا در بعضی مواقع تعویض دارند در این صورت آن ها را از جاي خود خارج كرده و رسوب اطراف پروانه ها را تميز كنيد همچنين صافي آن را تميز كرده ودر جاي خود قرار دهيد.
    • هنگام روشن كردن كولر ابتدا به مدت ده دقيقه پمپ آب را روشن كرده تا پوشال ها کاملاً خيس شوند همچنین قبل از روشن كردن موتور كولر آبی هر سال در ابتدای فصل گرما پارچه بزرگي را خيس نموده و همزمان جلوي همه دريچه ها گرفته تا ذرات زنگ و گرد و خاك داخل کانال ها  را به خود گرفته و هوای داخل را كثيف نكند.
    •  در پايان فصل گرما آب موجود در کف کولر آبی  را خالي كرده و روي كولر را با برزنت یا پلاستیک بپوشانيد. و شير فلكه آب ورودی به کولر آبی را ببندید.

 

طراحی تاسیسات مکانیکی

اصول تعمیر و نگهداری از نیروگاه ها

تعمیرات اساسی در صنعت برق کشور به ویژه در نیروگاهها از اهمیت خاصی برخوردار است. از سوی دیگر در صنعت برق بحث چگونگی از بین بردن ضایعات در تولید و یا بهره‌گیری مجدد از آنها نیز مطرح است. در مقاله زیر که به وسیله مهندس معصومه لاجوردی کارشناس شرکت مهندسین دانشمند اصفهان به رشته تحریر درآمده است راهکارهای حذف ضایعات در تولید، موضوع نگهداری و تعمیرات و … مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

در چند دهه گذشته، فلسفه نگهداری و تعمیرات بتدریج تغییر کرد و روشهای تعمیراتی دارای تغییر و تحولات زیادی شده است، به طوری که در صنعت برق و به ویژه در نیروگاهها، دارا بودن یک سیستم مناسب نگهداری و تعمیرات همگام با توسعه و افزایش حجم واحدها در حال فزونی است.
وجود یک سیستم نگهداری و تعمیرات از آن جهت الزامی است که کنترل مستمر و اطلاع کامل از اوضاع و نحوه عملکرد واحدهای عملیاتی و تأسیساتی وابسته و سرویسهای لازم را امکان پذیر می‌سازد.

در حال حاضر شرکتها و نیز واحدهای تعمیراتی در نیروگاهها، امر نگهداری و تعمیرات را بر عهده داشته و نوعی تفکیک نیروی کار در صنعت برق مشاهده می‌شود.

تعریف نگهداری و تعمیرات :

براساس تعریف استاندارد DIN ،نگهداری وتعمیرات عبارت است از: تمامی فعالیتهای انجام شده در جهت حفاظت یا اعاده وضع یک جزء و یا کل سیستم موجود، به طوری که نگهداری و تعمیرات صحیح ، افزایش ارزشها ی زیر را در برداشته باشد:

۱- افزایش کارآیی و بهره‌وری
۲- افزایش ایمنی کار و محصول
۳- افزایش طول عمر دستگاهها و تجهیزات و جلوگیری از فرسودگی آنها
۴- کاهش ساعات توقف کار
۵- کاهش هزینه‌های بهره‌برداری
۶- کاهش مصرف قطعات یدکی
۷- پیش‌بینی میزان و زمان مصرف قطعات
۸- بازسازی مصرف مجدد قطعات
۹- تأمین کیفیت مناسب کار یا محصول تولیدی

هدف تعمیرات (Maintenance Target)
هدف تعمیرات عبارت است از : طولانی کردن عمر کارخانه با حداقل هزینه و بیشترین بهره‌وری )طول عمر از زمان نصب ماشین‌آلات در طول زمان تولید تعریف می‌شود(.

وظایف‌تعمیرات (Maintenance Responsibility)
جهت دستیابی به هدف ذکر شده سه وظیفه عمده به شرح زیر بر عهده تعمیرات قرار می‌گیرد:
۱- تنظیم و بهینه‌سازی
۲- جلوگیری از استهلاک
۳- موقع بازسازی و جایگزینی

انواع تعمیرات

انواع تعمیرات مطابق دیاگرام نشان داده می‌شود که شامل موارد زیر است:
۱) تعمیرات اصلاحی (روتین): این تعمیرات شامل نقایص جزئی و غیرقابل پیش‌بینی بوده که در زمان بهره‌برداری عادی قابل رفع است و در صورت نیاز به توقف اجرای کار در ردیف تعمیرات دوره‌ای قرار می‌گیرد و توسط پیمانکار انجام می‌شود. کارکنان مورد نیاز در این بخش با توجه به آمار درخواستهای تعمیرات نیروگاهها بیش از ۱۰ نفر در دوره‌های کارشناسی و تکنسینی نیستند.
۲) تعمیرات ادواری: از این تعمیرات می‌توان تا برقراری کامل سیستم به صورت هوشمند استفاده کرد. این تعمیرات براساس دستورالعملهای سازنده و تجربیات نیروگاه به صورت دوره‌ای در زمان بهره ‌برداری عادی و یا توقف واحد انجام می‌شود. این سیستم برای سهولت برنامه‌ریزی و کنترل ، قابل مکانیزه شدن است. کارکنان مورد نیاز در این بخش براساس ماهیت کار تعیین می‌شود.
۳) تعمیرات هوشمند: در این تعمیرات با استفاده از سیستمهای مانیتورینگ و سیستم‌های تحلیل‌کننده، رفتار ماشین تحت نظارت مداوم قرار گرفته و در صورت نزدیکی به محدوده غیرمجاز بهره‌برداری، هشدار و سپس فرمان توقف صادر خواهد شد. کارکنان مورد نیاز این بخش کمتر از نوع ادواری است.

روشهای نگهداری و تعمیرات

در طی چند دهه اخیر راهکارهای گوناگونی در زمینه بهبود و ارتقاء نت مورد استفاده قرار گرفته است که در ادامه ، اهم آنها به اختصار مورد بررسی قرار خواهد گرفت:
تعمیرات اضطراری (رفع خرابی): در این نگرش که در دهه ۱۹۳۰ مطرح بود بر ایجاد سیستم‌های با تخصص بالا و آماده نگهداشتن آنها برای رفع نواقص ایجاد شده در تجهیزات استوار بود و تمام هم گروه تعمیراتی بر این بود که از یک طرف تجهیزات و ماشین آلات از کار افتاده را تعمیر کرده و به بهره‌برداری برسانند و از طرف دیگرابزار مورد نیاز برای انجام کار را به طور صحیح پیش‌بینی کند.
نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه: این روش شامل تمامی اقدامات و خدماتی است که توسط کارکنان جهت حفظ و نگهداری سیستم با تجهیزات از نظر ایمنی و افزایش قابلیت از طریق بازدیدها و بازرسی‌های سیستماتیک، کشف و پیدا کردن اشکالات، روغنکاری، تمیزکاری و تعمیرات دوره‌ای با زمانهای ثابت از پیش تعیین شده انجام می‌پذیرد و شامل مواد زیر است:
بازرسی‌های فنی که شامل موارد زیر است:
ارائه سرویس مانند : تنظیم، روغنکاری و تمیزکاری
تعویض قطعات قبل از ایجاد فرسودگی در آنها
تعمیر کلی تجهیزات در فواصل زمانی مشخص

تعمیرات پیشگیرانه بر اساس شرایط فنی
در روش تعمیرات پیشگیرانه بر مبنای بروز علائم ، خرابی‌های مهم در یک دستگاه که توسط ایجاد تغییرات در پارامتر کنترل‌کننده دستگاه؛ شرایط و یا عملکرد آن مشخص می‌شود، مورد عمل قرار می‌گیرد، همچنین نتایج حاصل از یک تغییر قابل اندازه‌گیری به طور دائمی یا دوره‌ای صورت می‌پذیرد. کنترل شرایط کارکرد دستگاه برای برنامه‌ریزی نگهداری و تعمیرات در دو وضعیت در حین کار و در زمان توقف دستگاه انجام می‌شود که در زیر به بعضی از روشهای مربوط به هر دو حالت اشاره می‌شود:
برخی از روشهای کنترل در حین کار که شامل کنترل درجه حرارت توسط ترمومترها، ترموکوپلها، ترموستاتها و …، کنترل روغن، ارتعاش و صدا است.
برخی از روشهای کنترل در زمان توقف دستگاه نیز شامل: روش‌های سمعی و بصری توسط بروسکوپها، اینتروسکوپها، تارهای نوری، انجام تستهای غیرمخرب به منظور ردیابی ترکها و تعمیرات با مرکزیت قابلیت ‌اطمینان (R.C.M.) است.
(Reliability Centered Maintenace)
کاربرد این روش به هنگام در معرض خطر قرارگرفتن سلامتی و ایمنی عمومی، مخصوصاً در صنایع هواپیمایی، تأسیسات هسته‌ای، مخازن نفت، میدانهای نفتی و واحدهای تولید شیمیایی است و در آن به مقدار زیاد از تکنیکهای آماری و ریاضی برای پیشگویی قابلیت اطمینان استفاده می‌شود.
در این روش هدف اصلی حفظ قابلیت اطمینان تجهیزات در حداکثر مقدار خود توأم با اقتصادی کردن دوره عمر کل کارخانه بوده و فعالیتهای نگهداری و تعمیرات به صورت پیشگیرانه و با استفاده از سه شیوه ذیل صورت می‌پذیرد.این متن برگرفته از سایت مهندسی برق قدرت و شبکه های انتقال و توزیع مهندس هادی حداد خوزانی میی باشد
تعویض بعضی از قطعات قبل از ایجاد نقص و بروز اشکال در وظایف آنها در طی دوره‌های زمانی معین از بهره‌برداری از پیش تعیین شدهHard Time Replacement (H.T.R.) نگهداری و تعمیرات تجهیزات که بروز نقص در آنها در آینده براساس بازرسی‌های دوره‌ای و ارزیابی نتایج از قبل قابل تشخیص استPreventive Maintenance (P.M.) نظارت مداوم بر وضعیت کارکرد تجهیزات برای تشخیص عیوب آنی آنها قبل از بروز نقص در آنها و جلوگیری از وقوع عیبCondition Monitoring (C.M.)

تعمیرات جامع بهره‌ور (T.P.M.)
(Total Productive Maintenance)
این روش در برگیرنده مفهوم نوینی برای نگهداری و تعمیرات واحدها و تجهیزات است و تلفیق دقیقی از مفاهیم و راهکارهای بهبود بهره‌وری است.
لفظ فراگیر در عبارت نگهداری و تعمیرات بهره‌ور فراگیر درسه حوزه زیر قابل تعریف است :
این سه حوزه اثر بخشی فراگیر (توسعه راندما)، پیشگیری فراگیر (اجرای نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه جامع( (P.M.) و همکاری فراگیر که شامل انجام فعالیتهای نگهداری و تعمیرات به صورت مستقل توسط پرسنل بهره‌بردار است.
در این روش تعمیرات روزانه معمولی، چک‌نمودها، تنظیم‌های کوچک و تعویض قطعات کوچک از وظایف بهره‌بردار بوده وتعمیرات اساسی و رفع نقص‌های کلی به وسیله نیروی تعمیراتی و با کمک بهره‌بردار انجام می‌گیرد.
به طور کلی در روش نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه (P.M.) بر ایجاد یک سیستم برنامه‌ریزی نگهداری و تعمیرات تأکید می‌شود، در صورتی که در روش(T.P.M.) مفاهیم عمیق‌تری در مورد بازنگری فعالیتهای نگهداری و تعمیرات، مشارکت، بهبود مستمر و بهبود شاخص ارزیابی اثربخشی تجهیزات مدنظر است.

مشکلات موجود نیروگاهها

با توجه به عدم برقراری سیستم نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه در اکثر نیروگاههای کشور بجاست که به برخی از موانع موجود در راه استقرار (P.M.) در نیروگاهها اشاره شود:
عدم توجه و آشنایی مدیران به اهمیت و نقش فعالیتهای تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه و عدم پشتیبانی همه جانبه در زمینه پیاده‌سازی سیستم از جمله مسایل است. همچنین درگیر بودن مسوولان با مشکلات روزمره در مورد نقص‌های اضطراری، در اختیار نداشتن ابزارهای مناسب و عدم وجود سیستم مناسب جهت تأمین بازخورهای اطلاعاتی به منظور کمک به فعالیتهای برنامه‌ریزی و سازماندهی و کنترل کارهای تعمیراتی از دیگر مشکلات موجود است.
ضمناً غالب بودن تفکر درمان به جای پیشگیری در روحیه کارکنان تعمیراتی نبود انگیزه در کارکنان تعمیراتی و عدم وجود سیستم ارزیابی و کارانه مناسب جزو مسایل به شمار می‌آید.
تفکر پرسنل تعمیراتی نسبت به فعالیتهای (P.M.) به عنوان کارهای اضافی، ضعف عملکرد بخش مهندسی و برنامه‌ریزی برای تدوین و پیگیری‌ کارها نیز از دیگر مشکلات را تشکیل می‌دهد.
آشنانبودن کارکنان بهره‌برداری و مشارکت آنها در اجرای فعالیتهای (P.M.)، کمبود و نبود منابع برای تهیه مستندات لازم و تعریف فعالیتها نیز جزو مسایل است.
اولویت‌بندی نکردن تجهیزات و فعالیتهای تعریف شده و وجود مشکل زمانبندی در اجرای فعالیتها و عدم وجود یک سیستم مکانیزه متناسب با نیازهای نیروگاهی در زمینه کمک به برنامه‌ریزی جزو دیگر مسایل است.

ضایعات ششگانه موجود در تولید و راهکارهای حذف آنها
در برنامه‌ریزی نت بهره‌ور فراگیر توجه خاصی به عیب‌یابی ضایعات، قبل از برنامه‌ریزی اجرایی نت وجود دارد. بروز بعضی از ضایعات به شرح زیر باعث کاهش اثر بخشی سیستم می‌شود.
این ضایعات شامل خرابی‌های اضطراری، کاهش زمان کار مفید ناشی از آماده‌سازی و تنظیم تجهیزات و کاهش زمان کار مفید ناشی از کار بدون تولید و توقف‌های در ضمن کار است.
افت سرعت، ضایعات تولید و دوباره کاری و ضایعات راه‌اندازی از دیگر مسایل را در این ارتباط تشکیل می‌دهند.

کاهش ضایعات
به منظور کاهش اثرات ضایعات مزبور در اثر بخشی باید به نحوه مقابله با معضلات مزبور توجه زیاد کرد. به طور کل در یک سیستم ، معضلات به دو گروه اتفاقی و مزمن تقسیم می‌شوند.
ضایعات اتفاقی به طور ناگهانی بروز کرده و شناسایی عوامل ایجاد آنها مشکل نیست و بازگشت سیستم به حالت اولیه به عنوان یک حرکت اصلاحی مورد توجه است، اما ضایعات مزمن ناشی از نوعی شرایط زیانبار و مستمر است که رفع آنها نیازمند تغییر اصولی در وضعیتها است. در بسیاری از موارد معضلات مزمن از جمله عوامل ایجاد ضایعات ششگانه در تولید هستند و به دلیل عادت سیستم به این معضلات ، شناسایی و حذف آنها دشوار است.
بنابراین به منظور حذف ضایعات مزمن که اثر بخشی سیستم را کاهش می‌دهند، می‌توان توصیه‌هایی را مدنظر داشت:
حذف خرابی‌های اضطراری، بهبود آماده‌سازی و تنظیم تعمیرات، کاهش زمانهای حرکت بدون تولید، بهبود سرعت ماشین و کاستن اشکالات کیفیتی از جمله این توصیه‌ها است.
از طرف دیگر به منظور افزایش اثر بخشی و نیز کاهش ضایعات ششگانه، اقداماتی باید به وسیله کارکنان بهره‌بردار صورت پذیرد که شامل موارد زیر است:
تمیزکاری ، روانکاری، آچارکشی، بررسی روزانه فرسایش، سرویس‌های ساده، بازرسی‌های دوره‌ای و تشخیص حالتهای غیرطبیعی از جمله اقداماتی است که کارکنان باید انجام دهند.

نتیجه‌گیری
جهت دستیابی به بهره‌برداری هر چه بهتر در نیروگاهها با استقرار تعمیرات بهره‌ور فراگیر، بعضی از توصیه‌ها به شرح زیر ارائه می‌شود
استقرار سیستم مشارکت کارکنان به صورت فراگیر در نیروگاه و ذخیره‌سازی، تجزیه و تحلیل سوابق تجهیزات به منظور تشخیص تجهیزاتی که دارای نواقص مزمن هستند و ریشه‌یابی علل بروز تکرار نواقص جزو توصیه‌های مزبور است.
ایجاد زمینه همکاری و تفاهم میان پرسنل تعمیرات و پرسنل بهره‌برداری، ارتقای سطح دانش و تخصص پرسنل بهره‌برداری به منظور کسب توانایی در انجام بعضی از فعالیتهای نگهداری و تعمیرات از قبیل: تمیزکاری، تعویض فیلترهای هوا یا آب و … نیز جزو این مسایل است.
برگزاری دوره‌های آموزشی برای تمامی کارکنان، شناسایی منابع بروز تلفات و ضایعات در نیروگاهها به ویژه ضایعات ششگانه مطرح شده و اتخاذ روشهای مناسب برای حذف آنها نیز باید انجام شود.
تعریف اهداف مورد انتظار از طرف مدیریت از قبیل: درصد قابل قبول خرابیها و درصد مورد انتظار توقف‌های ناخواسته واحد پس از استقرار سیستم و جلوگیری از فرسودگی تجهیزات با اجرای تنظیم فعالیتهای (P.M.) نیز باید به انجام برسد.

نگهداری دیگ بخار

سوالی دارید؟در تلگرام پاسخگوی شما هستیم!

Scroll Up
Skip to toolbar